Virologia Ilaria Capua paralajmëron për rreziqet e gripit të shpendëve dhe kërcimit nga speciet te gjitarët, përfshirë njerëzit.
Në dekadat e fundit, gripi i shpendëve është bërë një kërcënim në rritje për shëndetin global. Virusi, i njohur për aftësinë e tij për të mutuar me shpejtësi, ka treguar një prirje më të madhe për të kryer të ashtuquajturin “kërcim të specieve”, një fenomen që e lejon atë të infektojë bujtës të rinj, përfshirë njerëzit.
Intervista me virologen e famshëme Capua:E cila paralajmëron për gripin e shpendëve
Ilaria Capua është një virologe italiane me famë ndërkombëtare, e njohur për kontributin e saj në studimin e viruseve të gripit, veçanërisht të gripit të shpendëve. Ajo është një nga shkencëtaret që revolucionarizoi mënyrën se si informacioni për patogjenin ndahet globalisht. Karriera e saj përfshin kërkime shkencore, shtrirjen dhe angazhimin për të promovuar një qasje të integruar ndaj shëndetit të njerëzve, kafshëve dhe mjedisit përmes modelit One Health.
Alarmi u ngrit nga virologia Ilaria Capua, anëtare e lartë e Shëndetit Global në Universitetin Johns Hopkins dhe drejtoreshë emeritus e Qendrës së Ekselencës One Health. Nga faqet e Corriere della Sera, Capua na fton ta marrim seriozisht këtë “virus akrobat” dhe të marrim masa të menjëhershme parandaluese.
Kërcimi i specieve: surpriza e vitit 2024
Një nga zhvillimet më befasuese lidhur me H5N1 u vu re në vitin 2024, kur virusi arriti të infektonte bagëtitë, një specie që më parë mendohej se ishte imun. Sipas Ilaria Capua: “Për virologët që punojnë në viruset e reja, surpriza e madhe e vitit 2024 ishte se virusi i gripit të shpendëve infektoi bagëtinë. Kjo na la të habitur, sepse një virus, për të infektuar një kafshë ose person të caktuar, ka nevojë për receptorët ‘e duhur’ për t’u lidhur. Dhe ne besuam se bagëtia nuk kishte receptorët e duhur.”
Kjo ngjarje është veçanërisht shqetësuese sepse çdo kalim i virusit në një specie të re rrit rrezikun e mutacioneve të mëtejshme që mund ta bëjnë atë më të aftë për të infektuar njerëzit. “Tani virusi gjendet në një numër gjitarësh dhe sa më shumë që qarkullon te këta gjitarë, aq më shumë afrohet me njerëzit. Dhe sa herë që kalon në një gjitar, ai fiton mutacione të cilat më pas mund ta bëjnë atë të aftë jo vetëm për të infektuar njerëzit në mënyrë më efektive, por edhe për ta transformuar atë në një vektor infektiv për njerëzit e tjerë.”
Capua paralajmëron kundër qetësisë së tepërt: “Të jesh alarmues nuk është kurrë mirë. Deri më sot, rreziku që një person të infektohet drejtpërdrejt nga një lopë, ose duke kapur një zog të egër, mbetet në fakt i ulët. Por H5N1 ose mund të shndërrohet në një virus që transmetohet në mënyrë më efikase nga njeriu te njeriu, ose mund të riorganizohet gjenetikisht, sepse këtë bëjnë viruset e gripit.”
Përgatitja për përshtatjen njerëzore
Sipas virologes, zgjerimi i virusit te gjedhët paraqet një gabim menaxhimi. “Fakti që H5N1 ka qarkulluar dhe është përhapur kaq gjerësisht në bagëti që nuk duhet të kishte ndodhur. Pas shpërthimeve të para, ishte e nevojshme të kapeshin fermat dhe të parandalohej përhapja e infeksionit, në mënyrë që të mos gjendeshim në situatën aktuale”.
Capua paralajmëron se kalimi i virusit te njerëzit mund të ketë kosto shumë të larta shëndetësore: “Sapo infeksioni të kalojë te njerëzit, kostot shëndetësore do të rriten në një shkallë logaritmike. Prandaj, që tani e tutje, ne duhet të fillojmë të mendojmë se sa doza të vaksinës janë në dispozicion, cilën vaksinë të përdorim dhe gjithashtu sa kohë do të duhet për të krijuar një vaksinë për një variant virusi H5N1; të kuptojmë se si ,dhe kundër cilave lloje mund të funksionojë një ilaç antiviral.”
Strategjia më e mirë, sipas virologes, është të përgatitesh mirë paraprakisht: “Duhet të përgatitesh, në mënyrë që të mos përfundosh duke vepruar, duke bërë të shtëna në errësirë”.
Gripi i shpendëve, dhe në veçanti lloji H5N1, po evoluon me shpejtësi, duke rritur rrezikun e përshtatjes me njerëzit. Deklaratat e Ilaria Capua nënvizojnë rëndësinë e një qasjeje parandaluese të bazuar në vaksinimin, monitorimin dhe menaxhimin e epidemive të kafshëve. Vetëm me veprime në kohë do të jetë e mundur të minimizohet rreziku i një pandemie të re globale.
