Konkurrenca ka filluar mes vendeve evropiane për të tërhequr studiuesit që ikin nga Shtetet e Bashkuara pas shkurtimeve të imponuara nga administrata Trump. Gjermania, Franca dhe Holanda janë vetëm disa nga vendet që kanë nisur iniciativat për të ofruar mundësi të reja për shkencëtarët në SHBA.
“Nuk më pëlqen të flas për ikjen e trurit, sepse nuk mendoj se trutë ikin: besoj, përkundrazi, se ata ndjekin projektet në të cilat besojnë, kudo që janë. Por pikërisht për këtë nuk mund të qëndrojmë të palëvizshëm përballë mundësive të mëdha që na ofrojnë skenarët globalë”, deklaroi për Open Ministrja e Universiteteve dhe Kërkimit, Anna Maria Bernini.
SHBA: Nga një tokë tërheqëse në një destinacion arratisjeje
Në Shtetet e Bashkuara, kriza e kërkimit shkencor nuk është më një hipotezë, por një realitet, siç denoncohet nga vetë studiuesit. Eksperimentet u ndërprenë, laboratorët u zbrazën, shkencëtarët u pushuan . Që në muajt e parë të mandatit të saj, administrata Trump ka miratuar një sërë masash që po dëmtojnë zhvillimin normal të kërkimit shkencor. Në veçanti, ajo reduktoi fondet federale për disa universitete: nga 400 milionë dollarë të tërhequra nga Kolumbia në 800 milionë dollarë nga Johns Hopkins, e cila u detyrua të pushonte nga puna 2000 njerëz.
Në disa raste, frika tashmë ka pasur efektet e para. Shkurtimet e imponuara nga administrata Trump për Institutin Kombëtar të Shëndetit (NIH), agjencia më e rëndësishme qeveritare për kërkimet biomjekësore amerikane, kanë bllokuar projektet dhe terapitë inovative – si ajo kundër tumoreve të traktit gastrointestinal – të cilat tani rrezikojnë të lihen në gjysmë të rrugës. Ditët e fundit, për më tepër, 1900 shkencëtarë amerikanë – anëtarë të Akademive Kombëtare të Shkencave, Inxhinierisë dhe Mjekësisë – nënshkruan një letër të hapur në të cilën paralajmërojnë se “ndërmarrja shkencore e vendit po shkatërrohet duke reduktuar fondet dhe duke pushuar nga puna mijëra shkencëtarë”. Këto shkurtime, të kombinuara me masa të tjera që e bëjnë Amerikën më pak mikpritëse për të huajt, mund të kenë një ndikim veçanërisht negativ tek studiuesit jo-amerikanë, duke shkaktuar atë që disa po e quajnë një përmbysje të prirjes nga një komb tërheqës për talente në një destinacion të largimit të trurit.
Kjo është mënyra se si Europa po i josh studiuesit amerikanë
Gjermania merr masa-Organizmi kryesor kërkimor i Gjermanisë, Shoqëria Max Planck, për shembull, ka treguar tashmë se mund të përfitojë nga politikat kërkimore kufizuese të Trump për të tërhequr shkencëtarë të profilit të lartë amerikan. Presidenti Patrick Cramer i quajti Shtetet e Bashkuara një “pishinë të re talentesh” dhe raportoi se kishte pasur një rritje të aplikantëve amerikanë për pozicione kërkimore. Prandaj, Max Society po investon në pozicione të reja dhe Cramer po planifikon misione në SHBA për të takuar studiues dhe institucione. Paralelisht, Shërbimi Gjerman i Shkëmbimeve Akademike (DAAD) i ka bërë thirrje qeverisë gjermane të zgjerojë ndërkombëtarizimin e arsimit të lartë dhe të mbajë marrëdhënie të ngushta me universitetet në Shtetet e Bashkuara.
Programi i ri trevjeçar i Francës-Universiteti Aix-Marseille në Francë ka nisur një program tre-vjeçar, 15 milionë euro për të pritur rreth 15 shkencëtarë amerikanë në fushat e klimës, shëndetit dhe shkencave sociale në kampusin e tij. Në vetëm dy javë, universiteti mori më shumë se 100 aplikime, duke përfshirë studiues nga institucione të tilla si NASA, Yale dhe Stanford. Dhe universiteti ka njoftuar se është në kontakt me qeverinë për të zgjeruar “azilin shkencor” për studiuesit. Drejtoresha e Institutit Pasteur në Paris, Yasmine Belkaid, gjithashtu njoftoi se po punon për të rekrutuar ekspertë amerikanë të sëmundjeve infektive. “Mund ta quani një mundësi të trishtueshme, por megjithatë është një mundësi,” tha ai.
Holanda dhe Belgjika-Ministri holandez i Arsimit Eppo Bruins njoftoi krijimin e një fondi për rekrutimin e shkencëtarëve të nivelit të lartë: «Klima gjeopolitike po ndryshon. Kjo po rrit lëvizshmërinë ndërkombëtare të shkencëtarëve. Holanda duhet të jetë në ballë të këtyre përpjekjeve.” Universiteti belg Vrije Universiteit Brussel ka ndërmarrë gjithashtu veprime duke hapur 12 pozicione postdoktorale për studiues ndërkombëtarë, me vëmendje të veçantë për ata nga Shtetet e Bashkuara. “Ne e konsiderojmë detyrën tonë t’u vijmë në ndihmë kolegëve tanë amerikanë. Universitetet amerikane dhe studiuesit e tyre janë viktimat kryesore të ndërhyrjes politike”, tha rektori politik.
Letra e 13 vendeve drejtuar BE-së- Ndërkohë, disa vende po përpiqen ta trajtojnë çështjen nga një perspektivë evropiane. 13 ministra nga vende të ndryshme të BE-së kanë nënshkruar një letër drejtuar Komisioneres Evropiane për Kërkim dhe Inovacion, Ekaterina Zaharieva, duke bërë thirrje për një plan të përbashkët për të ofruar strehim akademik për studiuesit që mund të jenë nën presion në vendet e tyre. “BE ka burime të shumta për të tërhequr talente ndërkombëtare. Ne bëjmë thirrje për veprim të menjëhershëm dhe dialog konkret politik për të koordinuar përpjekjet tona për këtë çështje në nivel evropian dhe kombëtar, si në sektorin publik ashtu edhe në atë privat”, thuhet në letër. Nisma është nënshkruar, ndër të tjera, nga Rumania, Franca, Bullgaria, Austria, Greqia, Republika Çeke, Estonia, Letonia, Sllovakia dhe Sllovenia.
Megjithatë, për momentin, Komisioni Evropian ende nuk ka nxjerrë një plan zyrtar të përbashkët veprimi.