Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, i telefonoi Presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky për të shprehur “shqetësimet e saj serioze” dhe për të kërkuar një “shpjegim” në lidhje me një ligj të ri që dobëson pavarësinë e dy agjencive ukrainase kundër korrupsionit: Byrosë Kombëtare Kundër Korrupsionit të Ukrainës (NABU) dhe Zyrës së Prokurorit të Specializuar Kundër Korrupsionit.(SAPO)
Sipas ligjit, të miratuar nga parlamenti ukrainas të martën dhe të nënshkruar nga Zelensky disa orë më vonë, të dy agjencitë vendosen nën mbikëqyrjen e drejtpërdrejtë të Prokurorit të Përgjithshëm, i cili është një i emëruar politik.
Çfarë përfshin ligji i ri ukrainas kundër korrupsionit: shqetësime në BE
Prokurori i Përgjithshëm do të jetë në gjendje të zgjedhë çështjet e trajtuara nga NABU dhe SAPO dhe t’ua ricaktojë ato organeve të tjera shtetërore, gjë që kritikët thonë se rrezikon t’i japë degës ekzekutive fuqinë për të ndikuar në hetime, veçanërisht ato të profilit të lartë.
“Presidentja von der Leyen ka shprehur shqetësimin e saj të thellë në lidhje me implikimet e ndryshimeve dhe i ka kërkuar qeverisë ukrainase shpjegime”, tha të mërkurën një zëdhënës i Komisionit.
“Respekti për sundimin e ligjit dhe lufta kundër korrupsionit janë elementë themelorë të Bashkimit Evropian. Si vend kandidat, Ukraina duhet t’i respektojë plotësisht këto standarde. Nuk mund të ketë kompromis”, shtoi zëdhënësi.
Kritika e parë e Komisionit Evropian ndaj Zelensky-t që nga fillimi i pushtimit
Ndërhyrja e drejtpërdrejtë e Presidentit të Komisionit Evropian përfaqëson një përshkallëzim të ri në përballjen e papritur midis Brukselit dhe Kievit. Është hera e parë që nga fillimi i pushtimit rus që ekzekutivi ka shprehur kritika kaq të qarta ndaj qeverisë së Zelensky-t.
Të martën, Marta Kos, Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, shprehu mosmiratimin e saj të fortë në një përpjekje për ta bindur Kievin të vazhdojë me projektligjin kontrovers, i cili kaloi në parlament me një shpejtësi që duket se e ka zënë Brukselin në befasi.
“Jemi thellësisht të shqetësuar për miratimin e ndryshimeve në Kodin Penal në Ukrainë. Ato rrezikojnë të dobësojnë ndjeshëm kompetencat dhe fuqitë e institucioneve anti-korrupsion të Ukrainës”, vazhdoi zëdhënësi.
“Të dy institucionet, Byroja Kombëtare Kundër Korrupsionit e Ukrainës (NABU) dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar Kundër Korrupsionit (SAPO), konsiderohen gjerësisht si gurë themeli të sundimit të ligjit ukrainas. Këto institucione janë thelbësore për axhendën e reformave të Ukrainës dhe duhet të veprojnë në mënyrë të pavarur për të luftuar korrupsionin dhe për të ruajtur besimin e publikut.”
Lufta kundër korrupsionit është qendrore për ambiciet e Ukrainës për t’u bashkuar me Bashkimin Evropian dhe konsiderohet thelbësore për tërheqjen e kapitalit privat për rindërtimin e saj. Në fjalimin e tij në mbrëmje, Zelensky kërkoi të adresonte kritikat në rritje.
“Infrastruktura kundër korrupsionit do të funksionojë vetëm pa ndikimin rus, i cili duhet të eliminohet. Dhe duhet të ketë më shumë drejtësi”, tha Zelensky, duke iu referuar bastisjeve të fundit në zyrat e NABU-së për akuzat për spiunazh rus.
“Është e rëndësishme që Prokurori i Përgjithshëm të jetë i vendosur të sigurojë që Ukraina të sigurojë vërtet pashmangshmërinë e ndëshkimit për ata që shkelin ligjin. Kjo është ajo që i duhet vërtet Ukrainës”, shtoi presidenti ukrainas.