Truri i njeriut mund të mos e shfrytëzojë plotësisht kapacitetin e tij të kujtesës, sipas një studimi të ri të kryer nga shkencëtarët në Institutin e Shkencës dhe Teknologjisë Skolkovo.
Përmes një analize të sofistikuar matematikore të kujtesës, studiuesit zbuluan se shtata mund të jetë numri magjik për optimizimin e kapacitetit të kujtesës.
Ky përfundim, sado abstrakt që mund të duket, mund të ketë implikime konkrete për zhvillimin e robotëve më të zgjuar dhe sistemeve më efektive të inteligjencës artificiale.
Matematika Zbulon Sekretet e Kujtesës
Studimi, i botuar në Scientific Reports, bazohet në një qasje teorike të rrënjosur në fillim të shekullit të 20-të: analiza e engrameve mnemonike. Këta elementë përfaqësojnë blloqet themelore të ndërtimit të kujtesës, të konceptuara si grupe të shpërndara neuronesh të shpërndara nëpër rajone të ndryshme të trurit që aktivizohen njëkohësisht. Çdo engram korrespondon me një koncept abstrakt të karakterizuar nga dimensione të shumëfishta shqisore.
Për ta bërë konceptin më të kuptueshëm, studiuesit përdorin shembullin e një bananeje: përfaqësimi i saj mendor përfshin pamjen vizuale, aromën, shijen dhe karakteristikat e tjera perceptuese. Kjo krijon një objekt shumëdimensional që evoluon në një hapësirë konceptuale të populluar nga të gjitha kujtimet e tjera të ruajtura në mendjen tonë.
Evolucioni Dinamik i Kujtimeve
Engramet nuk mbeten statike me kalimin e kohës, por evoluojnë vazhdimisht bazuar në frekuencën me të cilën ato riaktivizohen nga stimujt e jashtëm. Ky proces formëson si të mësuarit ashtu edhe harresën, duke reflektuar mënyrën se si ne bashkëveprojmë vazhdimisht me mjedisin tonë. Konceptet mund të bëhen më të qarta përmes përsëritjes ose të zbehen gradualisht kur neglizhohen.
- Siç shpjegon Profesor Nikolay Brilliantov, bashkautor i studimit në Skoltech AI: “Ne kemi demonstruar matematikisht se engramet në hapësirën konceptuale kanë tendencë të evoluojnë drejt një gjendjeje të qëndrueshme.” Pas një periudhe fillestare kalimtare, shfaqet një shpërndarje ‘e pjekur’ e engrameve që vazhdon me kalimin e kohës, duke përfaqësuar ekuilibrin optimal të sistemit të kujtesës.
Numri Shtatë: Një Konstante Universale
Aspekti më mbresëlënës i hulumtimit është zbulimi se shtatë dimensione përfaqësojnë pikën e ekuilibrit të përsosur për maksimizimin e kapacitetit të kujtesës. Kur studiuesit analizuan hapësirat konceptuale me numra të ndryshëm dimensionesh, ata vunë re vazhdimisht se hapësira shtatë-dimensionale përmbante numrin më të madh të engrameve të dallueshme në gjendje të qëndrueshme.
Shtatë shqisat mund të jenë çelësi për të maksimizuar kuptimin tonë të botës
Ky zbulim nuk varet nga detajet specifike të modelit të përdorur, as nga vetitë e hapësirës konceptuale apo natyra e stimujve shqisorë. Numri shtatë shfaqet si një tipar i fuqishëm dhe i vazhdueshëm i engrameve të kujtesës si të tilla, duke sugjeruar ekzistencën e një ligji themelor që rregullon organizimin e kujtesës.
Implikimet për të Ardhmen e Inteligjencës Artificiale
Edhe pse njerëzit tradicionalisht kanë pesë shqisa kryesore, hulumtimet sugjerojnë se shtimi i dy aftësive shtesë perceptuese mund të përmirësojë teorikisht performancën tonë njohëse. Brilliantov pranon se “përfundimi ynë është padyshim shumë spekulativ kur zbatohet në shqisat njerëzore”, por nuk përjashton mundësinë që njerëzit e ardhshëm të mund të zhvillojnë aftësinë për të perceptuar rrezatimin ose fushat magnetike.
Zbatimet më të menjëhershme praktike të këtij zbulimi, megjithatë, kanë të bëjnë me robotikën dhe zhvillimin e sistemeve të inteligjencës artificiale. Projektimi i robotëve të pajisur me shtatë sisteme të ndryshme shqisore mund t’u lejojë atyre të përpunojnë dhe të mësojnë përmendësh informacionin në mënyrë më efikase, më afër aftësive njohëse njerëzore.
Kujtesa mbetet një nga fenomenet më enigmatike që lidhen me vetëdijen dhe funksionimin e mendjes njerëzore. Përparimet në modelet teorike të kujtesës, siç është ai i propozuar nga studiuesit e Skoltech, përfaqësojnë hapa vendimtarë për të kuptuar më mirë trurin e njeriut dhe për të zhvilluar agjentë të inteligjencës artificiale të aftë për të replikuar aftësitë tona të jashtëzakonshme të kujtesës. Rruga drejt krijimit të sistemeve njohëse artificiale që janë vërtet të ngjashme me ato njerëzore mund të kalojë pikërisht përmes këtij numri magjik shtatë.