Të frikësuar nga lufta në Ukrainë, shtetet baltike po përgatiten me shpejtësi për një konflikt të mundshëm me Rusinë. Një konflikt i drejtpërdrejtë midis Rusisë dhe NATO-s dukej i paimagjinueshëm deri vonë, por shtetet baltike – Letonia, Estonia dhe Lituania – po investojnë gjithnjë e më shumë në përgatitjet për mbrojtje dhe siguri sot, nga frika e një përshkallëzimi të mundshëm.
Në dhjetëra ndërtesa në qendër të Rigës, kryeqytetit të Letonisë, mund të shihen tabela jeshile me silueta të bardha të familjeve dhe mbishkrimin “patvertne”, që do të thotë “strehë” në letonisht. Këto tabela, të vendosura në vende të ndryshme – nga ndërtesat Art Deco deri te gardhet prej druri – shënojnë zona për të mbrojtur qytetarët në rast të një sulmi.
Këto simbole janë bërë një kujtesë e përditshme e realitetit të kohës së luftës që po formëson gjithnjë e më shumë jetën e qytetarëve të këtij qyteti të qetë, të mbushur me kanale dhe të drejtuar nga lindja, drejt Rusisë.
Frika nga agresioni rus është rritur më tej nga incidentet e fundit – shkeljet e hapësirës ajrore përgjatë krahut lindor të NATO-s dhe dronët misteriozë që mbyllën përkohësisht aeroportet në Gjermani, Danimarkë dhe Norvegji, shkruan NBC.
“Ne jemi në vijën e parë të mbrojtjes. Ne jemi në krahun lindor. Ne kufizohemi me Rusinë, një shtet agresiv”, tha ministri i Mbrojtjes i Letonisë Andris Spruds për NBC News gjatë Konferencës së Rigës, një takim i zyrtarëve politikë dhe ushtarakë ndërkombëtarë.
Ai shtoi se Letonia, e cila nisi një iniciativë kombëtare për dronë në fillim të këtij viti, tashmë ka zhvilluar rezistencë ndaj kërcënimeve nga Moska deri në një farë mase.
Në konferencë, shumë pjesëmarrës folën hapur për mundësinë e një konflikti të drejtpërdrejtë midis NATO-s dhe Rusisë. Ambasadori i SHBA-së në NATO, Matthew Whitaker, mori pjesë në një diskutim publik mbi skenarët e mundshëm të konfliktit, duke përfshirë përdorimin e sistemeve me rreze të gjatë veprimi dhe bombarduesve strategjikë.
Megjithatë, ai theksoi gjithashtu se lufta e shekullit të 21-të fillon para se ushtria të hyjë në fushëbetejë.
“Sulmi i parë i luftës së ardhshme nuk do të jenë tanket që kalojnë nëpër Qafën Suwalki,” tha ai, duke iu referuar rripit të ngushtë të tokës midis Polonisë dhe shteteve baltike, i cili shpesh përmendet si një pikë e mundshme e sulmit rus.
Whitaker vuri në dukje se shtetet baltike po investojnë në mënyrë aktive në mbrojtje dhe së shpejti do të arrijnë objektivat e shpenzimeve të mbrojtjes të NATO-s.
“Vende si Letonia tani janë ndër më të mirat në klasën e tyre”, tha ai, duke shtuar se investime të tilla forcojnë sigurinë kolektive të të gjithë Aleancës.
Admirali Rob Bauer, i cili drejtoi Komitetin Ushtarak të NATO-s deri në janar të këtij viti, paralajmëroi se çdo konflikt i ardhshëm me Rusinë do të luftohej “në një mënyrë krejtësisht të ndryshme” nga luftërat e mëparshme.
“Ukrainës i mungon epërsia ajrore dhe një forcë e fortë detare”, tha ai, duke vënë në dukje se luftëtarët e NATO-s aktualisht po fluturojnë mbi Baltik nga transportuesi i avionëve USS Gerald Ford, i cili është i vendosur në Detin e Veriut.
Presidentja e Parlamentit Evropian, Roberta Metsola, pranoi se bashkësia ndërkombëtare “zgjati shumë” për të filluar të merrte seriozisht paralajmërimet e shteteve baltike, të cilat ishin nën pushtimin sovjetik për dekada dhe ishin të parat që paralajmëruan për rreziqet nga Moska.
Airis Rikveilis, këshilltari i sigurisë kombëtare i kryeministres letoneze Evika Silena, tha se Letonia po investonte jo vetëm në ushtri, por edhe në përgatitjen e popullsisë civile.
“Kjo nuk do të jetë si viti 1940,” tha ai, duke kujtuar pushtimin sovjetik kur Ushtria e Kuqe mori kontrollin vetëm brenda pak javësh. “Nëse lufta fillon nesër, ne jemi gati të luftojmë me atë që kemi.”
Pasi Presidenti rus Vladimir Putin nisi një pushtim të Ukrainës në shkurt 2022, Letonia ngriti një gardh përgjatë gjithë kufirit të saj prej 284 kilometrash me Rusinë. Ajo ndërpreu lidhjen e saj me rrjetin elektrik ruso-bjellorus dhe iu drejtua fqinjëve të saj evropianë për furnizime me energji.
Në Riga, autoritetet rrëzuan një monument 80 metra të lartë për fitoren sovjetike dhe e riemëruan rrugën ku ndodhet ambasada ruse në Rruga e Pavarësisë së Ukrainës. Sot, një tabelë blu e rrugës qëndron në atë adresë, pak poshtë kamerave të mbikëqyrjes së ambasadës dhe një flamuri të madh rus. Dhjetëra flamuj ukrainas valëviten në sheshin përballë rrugës.
Ish-nënkryetarja e bashkisë së Rigës, Linda Ozola, e cila mbajti detyrën deri këtë verë, udhëhoqi rindërtimin e rrjetit të strehimoreve dhe masa të tjera të mbrojtjes civile. Ajo tha se shërbimet e qytetit duhej të kërkonin dokumente të vjetra në muze dhe arkiva, dhe të rishqyrtonin strehimoret ekzistuese, shumë prej të cilave ishin lënë pas dore.
Shërbimet e emergjencës identifikuan qindra strehimore ekzistuese, dhe ligjet e reja lejuan ndërtimin e të rejave. Vendndodhjet janë të disponueshme nëpërmjet faqes së internetit dhe aplikacionit celular.
Një pjesë e strehimores do të financohet nëpërmjet një pakete ndihme me vlerë 85 milionë euro, të nënshkruar në kuadër të Konferencës së Rigës midis ministrit të Financave të Letonisë, Arvils Ashradens, dhe partnerëve evropianë. Shumica e fondeve kanë për qëllim forcimin e mbrojtjes civile, duke përfshirë blerjen e gjeneratorëve për institucionet shëndetësore.
Ozola thekson se qyteti po grumbullon gjithashtu ushqime të konservuara, shtretër fushorë dhe gjëra të tjera të nevojshme themelore.
“E vërteta nuk është e bukur,” tha ajo. “Kemi një fqinj të çmendur që dëshiron të shkatërrojë vendin tonë. Dhe ai fqinj nuk e fsheh këtë. Ata mund të mos e kenë kaluar ende kufirin tonë, por kanë kaluar hapësirën tonë ajrore dhe nëntokën e Detit Baltik”, raporton NBC. /tesheshi.com/
