Zbulimet e reja sugjerojnë se, ndërsa gratë plaken, truri femëror humbet lëndën gri dhe të bardhë me një ritëm më të ngadaltë se truri mashkullor.
Të dhëna të reja shkencore tregojnë se truri i burrave tkurret më shpejt se i grave me kalimin e kohës. Në një mostër prej 4,726 personash me funksion të shëndetshëm njohës, skanimet e trurit zbuluan “dallime të vogla, por sistematike gjinore” në shkallën e përkeqësimit të indeve nervore.
Dihet që truri i njeriut tkurret natyrshëm me moshën, ndërsa truri i atyre që vdesin nga Alzheimeri tregon një humbje dramatike të vëllimit. Edhe pse gratë diagnostikohen me Alzheimer me dyfishin e shkallës së burrave, dihet pak se si gjinia ndikon në shkallën e humbjes së vëllimit të trurit, raporton Science Alert.
Zbulimet e reja të botuara në revistën PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences) tregojnë se truri femëror humbet lëndën gri dhe të bardhë me një ritëm më të ngadaltë se truri mashkullor.
Reduktim në më shumë zona për burrat
Anne Ravndal, një neuroshkencëtare në Universitetin e Oslos, dhe një ekip ndërkombëtar studiuesish mblodhën mbi 12,000 skanime të trurit nga pjesëmarrës të moshës 17 deri në 95 vjeç. Çdo person i ishte nënshtruar të paktën dy skanimeve MRI, me një interval mesatar prej rreth tre vjetësh midis tyre.
Pas marrjes në konsideratë të dallimeve gjinore në madhësinë e trurit, ata zbuluan se burrat treguan rënie në rajone të shumta të trurit, duke përfshirë shumë pjesë të korteksit, ndërsa plakeshin. Në të kundërt, gratë treguan një rënie më të kufizuar dhe trashësia e korteksit ndryshonte më pak me moshën.
Është ende e paqartë se çfarë domethënie kanë këto humbje për funksionin njohës. Shkencëtarët sapo kanë filluar të kuptojnë se si forma dhe vëllimi i trurit lidhen me sëmundjet dhe në disa raste, zvogëlimi i vëllimit të trurit mund të mos jetë domosdoshmërisht një faktor negativ.
Roli i Jetëgjatësisë
Me interes të veçantë është se nuk u gjetën dallime në shkallën e humbjes së vëllimit në hipokampus, pjesa e trurit e lidhur me kujtesën dhe të mësuarit dhe e përfshirë drejtpërdrejt në demencë. Vetëm në jetën e mëvonshme gratë treguan përkeqësim më të shpejtë të hipokampusit, por kjo mund të jetë thjesht për shkak të jetëgjatësisë së tyre më të gjatë dhe jo një rreziku në rritje të demencës.
Duke krahasuar burrat dhe gratë me të njëjtën jetëgjatësi, studiuesit zbuluan se ndryshimet në përkeqësimin e trurit u barazuan kryesisht.
Izolimi i efektit të gjinisë nga faktorë të tjerë gjenetikë dhe mjedisorë mbetet i vështirë, veçanërisht për shkak të mungesës së hulumtimeve gjatësore. Një rishikim i vitit 2023 paralajmëroi se paragjykimi i vazhdueshëm shkencor në studimet e plakjes së trurit ka “pasoja serioze” për mirëqenien dhe vendos një “barrë disproporcionale” në shëndetin e grave.
