Njeriu i fuqishëm i Bullgarisë, oligarku Delian Peevski, ka kohë që dëshiron të krijojë një komision hetimor parlamentar mbi aktivitetet e miliarderit dhe filantropit amerikan George Soros dhe Fondacioneve të Shoqërisë së Hapur në vend. Dhe ndërsa shumica e nevojshme mungonte vitet e kaluara, javën e kaluar më në fund u krijua.
Komisioni i parlamentit bullgar, i titulluar “Komiteti Ad-hoc për të hetuar aktivitetet e George dhe Alexander Soros dhe fondacioneve të tyre në territorin e Bullgarisë”, pritet të fillojë punën së shpejti, me qëllim identifikimin e individëve dhe organizatave që mbështeten nga Soros dhe djali i tij dhe që kanë marrë para nga Fondacioni i tij.
Aktualisht nuk parashikohen pasoja ligjore për individët dhe personat juridikë që vërtetohet se janë të lidhur me Sorosin. Megjithatë, parlamenti bullgar mund të miratojë masa të ngjashme me “ligjin rus kundër agjentëve të huaj” të vitit 2012 – një përpjekje e tillë u bë tashmë në shkurt 2025, por pa mbledhur shumicën e nevojshme në atë kohë.
Megjithatë, derisa të ketë sanksione ligjore, shpifja publike e “sorosoidëve”, siç quhen ata që dyshohet ose në të vërtetë janë të lidhur me Sorosin në Bullgari, do të mbetet.
Nisësi i iniciativës, Delian Peevski, ka qenë një nga figurat më kontroverse në historinë bullgare post-komuniste për 20 vjet dhe simbolizon lidhjen e ngushtë midis krimit të organizuar dhe politikës. SHBA-të dhe Britania e Madhe kanë vendosur sanksione ndaj tij dhe kanë ngrirë disa nga asetet e tij jashtë vendit. Në Bullgari, Peevski vazhdon të ushtrojë ndikim vendimtar mbi politikën.
Një ide me rrënjë hungareze
Ideja e përmbysjes së akuzave për korrupsion dhe kriminalitet dhe shënjestrimit të atyre që i bënë ato si “agjentë të Sorosit” nuk lindi me Peevskin. Përkundrazi, ajo lindi në Hungarinë e Viktor Orbán, ku që nga viti 2013 mediat pro-qeveritare filluan të dokumentonin sistematikisht se cilat organizata të pavarura dhe figura të opozitës financoheshin nga Soros.
Që nga kriza e refugjatëve e vitit 2015, qeveria Orbán ka nisur fushata masive kundër Sorosit, duke përdorur narrativa të ekstremit të djathtë dhe antisemite. Sorosi, me prejardhje hungareze dhe hebraike, një i mbijetuar i Holokaustit në Budapest, u akuzua për planifikimin e zëvendësimit të popullsisë në Evropë ose për përfaqësimin e kapitalit ndërkombëtar të babëzitur, pra hebre, që plaçkit shtetet-kombe.
Fushatat e kushtueshme të Orbanit kulmuan me miratimin e masave legjislative, siç ishte “paketa Stop-Soros” e vitit 2018, e cila u përpoq të heshtë dhe shtypë organizatat dhe individët financiarisht të pavarur që kritikonin qeverinë. Të gjitha këto masa u shpallën më vonë të paligjshme nga Gjykata Evropiane e Drejtësisë. Por efekti i tyre propagandistik mbeti i fortë.
Nga Maqedonia e Veriut në Poloni
Kjo ide pati gjithashtu një ndikim të fortë në vende të tjera, si në Ballkan ashtu edhe në Evropën Lindore.
Një nga vendet e para që kopjoi modelin hungarez ishte Maqedonia e Veriut. Në fillim të vitit 2017, u themelua lëvizja “Stop Operation Soros”, e cila ishte e lidhur me partinë nacionaliste VMRO-DPMNE dhe udhëheqësin e atëhershëm të vendit, Nikola Gruevski. Ky i fundit i akuzoi ata që protestonin kundër tij se “udhëhiqeshin nga Soros”.
Në Poloni, partia në pushtet e atëhershme PiS (2015–2023) kopjoi gjithashtu fushatat e Orbanit. Në vitin 2017, PiS bëri fushatë kundër “OJF-ve kriminale” që dyshohet se kontrolloheshin nga Soros dhe Rusia – pavarësisht kontradiktës së dukshme se Soros ishte demonizuar edhe në Rusi.
Në fushatat zgjedhore të viteve 2019 dhe 2023, narrativa e “rrjetit Soros” që supozohet se kërcënon kombin luajti një rol të madh. Presidenti aktual, Karol Navrotsky, akuzoi kundërshtarin e tij, Rafal Časkovski, se “financohet nga fondacionet gjermane dhe Sorosi”.
Në Serbi, Presidenti Aleksandar Vuçiç dhe mediat pro-qeveritare kanë akuzuar për vite me radhë OJQ-të e pavarura dhe aktivistët e opozitës se janë “agjentë të huaj” “të financuar nga Sorosi”, një retorikë e miratuar edhe nga kryeministri sllovak Robert Fico, si dhe në Republikën Çeke, Rumani, Kroaci dhe Mal të Zi.
Rasti i veçantë i Shqipërisë
Në rastin e Shqipërisë, retorika anti-Soros ekziston – por nuk përdoret nga qeveria, por nga opozita. Partia Demokratike akuzon kryeministrin Edi Rama se është një “far i Zoroastrianizmit” dhe se zbaton një “plan sekret” me Sorosin, me qëllim zgjatjen e qëndrimit të tij në pushtet. /DW/
