Një brez i ri nacionalistësh etnikë serbë po përgatitet për luftë në Bosnjë, shkruan gazeta britanike The Telegraph. Qindra militantë kanë shkuar në Ukrainë për të luftuar përkrah trupave ruse, duke besuar se “Nëna Rusi” do t’u kthejë ndihmën në rifitimin e territoreve të humbura serbe, siç është Kosova.
Nacionalistët, përfshirë veteranët e luftës në Bosnjë, po përdorin mediat sociale për të ftuar të rinjtë serbë t’u bashkohen atyre në Rusi. Disa prej tyre po ofrojnë deri në 23,000 paund për ata që pranojnë të luftojnë në Ukrainë.
Ekzistojnë frikëra serioze se, pas kthimit në shtëpi në Bosnjë, ata do të bashkohen me konfliktin paramilitar, 30 vjet pasi mbaroi lufta në Bosnjë.
Dario Ristiç dhe përhapja e ideologjisë radikale
Dario Ristiç është një nga këto raste. Nacionalisti serb, i cili përdor një gjymtyrë protetike dhe mban provë të shtetësisë ruse të fituar, është kthyer në Bosnjë. Ai u plagos ndërsa ishte në Ukrainë me një njësi ruse të njohur aty.
Ndërsa ishte në Ukrainë, Ristiç përdori emrin ironik të luftës “Speedy” dhe kreu sulme me snajper dhe dronë në qytete si Avdiivka. Në mediat sociale, si TikTok dhe rrjeti rus Vkontakte, Ristiç përhapi mbështetje për luftën në vijën e frontit, duke lavdëruar luftën dhe duke përhapur mesazhe nacionaliste.
Njësia e tij ruse madje i dërgoi një kartolinë ditëlindjeje Ratko Mlladiçit, kriminelit të luftës që tani po merr kujdes paliativ në Hagë, ku po vuan dënimin me burgim të përjetshëm për krime kundër boshnjakëve.
Kthimi në shtëpi dhe kërcënimi i konflikteve të reja
Pas kthimit të tij në shtëpi, Ristiç u arrestua në aeroportin e Sarajevës për t’u bashkuar me një njësi paraushtarake të huaj, por u lirua nga burgu dhe u vu në arrest shtëpiak ndërsa gjyqi i tij vazhdon.
Pavarësisht kësaj, Ristiç mbetet një rrezik i madh rekrutimi, me më shumë se 10,000 ndjekës në mediat sociale. Prania e tij në internet ndiqet nga një numër nacionalistësh të tjerë serbë që po përpiqen të përhapin mesazhin e tyre midis të rinjve, shpesh duke përdorur ideologji radikale.
Radikalizimi dhe roli i veteranëve të Luftës së Bosnjës
Midis tyre është i shquar Davor Saviçiç, i njohur si “Vuk”, i cili ka një ndikim paternalist tek luftëtarët e rinj, përfshirë Ristiçin. Saviçiç ishte anëtar i njësisë paraushtarake elitare “Tigrat e Arkanit” gjatë luftërave të viteve 1990, përgjegjës për krime të shumta kundër civilëve. Më vonë ai iu bashkua Rusisë në luftërat e saj në Krime dhe Siri, dhe ishte gjithashtu pjesë e Grupit Ëagner, tashmë të shpërbërë.
Kohët e fundit u zbuluan raporte mjekësore që zbulojnë se Saviçiç ishte kolonel në ushtrinë ruse, i specializuar në shërbimin e inteligjencës GRU, i cili është përgjegjës për sulmin Novichok në Mbretërinë e Bashkuar në vitin 2018.
Motivimi financiar dhe rritja e rekrutimit
Luftëtarëve po u ofrohet kompensim i konsiderueshëm financiar, me oferta prej rreth 23,000 paund paraprakisht dhe një pagë mujore prej pothuajse 2,500 paund.
Në zona si Modrica, ku papunësia është e lartë dhe pagat janë të ulëta, ky është një motivues i madh për të rinjtë nga familjet nacionaliste që t’i bashkohen luftës.
Ligji i Bosnjës dhe Serbisë ndalon luftën për një fuqi të huaj, dhe dënimet mund të arrijnë deri në pesë vjet burg, por zbatimi i ligjit është i rrallë.
Milorad Dodik dhe ndikimi i mundshëm në sigurinë britanike
Është shqetësuese se ka edhe shenja të bashkëpunimit shtetëror në këtë proces. Milorad Dodik, ish-presidenti i Republikës Srpska, i cili ende mban pushtetin e vërtetë në atë entitet, u fotografua me Davor Saviçiç para takimit të tij me Vladimir Putin në Moskë.
Ekzistojnë gjithashtu frikë se stërvitja paraushtarake në brendësi të Rusisë mund të ketë një ndikim negativ në sigurinë në Britani dhe vendet perëndimore. Ashtu si Gjermania Lindore ishte një vend stërvitjeje për IRA-n dhe Ushtrinë e Kuqe, ka shqetësime se entiteti i Republika Srpska mund të ndjekë një rrugë të ngjashme, shkruan The Telegraph.
Dëshmitarët thanë se Moldavia është përdorur kohët e fundit si një qendër stërvitjeje ushtarake për luftërat hibride të Rusisë kundër Perëndimit, duke përfshirë trajnimin në përdorimin e dronëve dhe teknikave për të shndërruar protestat paqësore në trazira të dhunshme. /tesheshi.com/