Një nga grupet më të vjetra dhe më të mëdha të njohura të gjurmëve të dinosaurëve në botë, që daton afërsisht 210 milionë vjet më parë, në periudhën Triasike, u zbulua rastësisht nga një fotograf natyre në lartësi të madhe në një park kombëtar në Itali.
Zbulimi ndodhi në Parkun Kombëtar Stelvio, pranë vendit ku do të zhvillohen Lojërat Olimpike Dimërore 2026 në Bormio, dhe është mbresëlënës si për numrin e gjurmëve – të vlerësuara në rreth 20,000 në një sipërfaqe prej rreth pesë kilometrash – ashtu edhe për vendndodhjen e tyre gjeografike, afër kufirit zviceran. Kjo zonë ishte një zonë bregdetare në kohët parahistorike, por deri më tani, sipas ekspertëve, nuk kishte gjetur asnjë provë të dinosaurëve.
-
“Këtë herë, realiteti vërtet e tejkalon imagjinatën”, tha paleontologu Cristiano Dal Sasso i Muzeut të Historisë Natyrore të Milanos, i cili mori telefonatën e parë nga fotografi Elio Della Ferrera pas zbulimit.
Sipas Dal Sasso, gjurmët e këmbëve ka të ngjarë t’u përkasin dinosaurëve barngrënës me dy këmbë, me gjatësi deri në 10 metra dhe peshë deri në katër ton, të ngjashëm me Plateosaurusin. Disa gjurmë këmbësh janë deri në 40 centimetra të gjera dhe kthetrat janë qartë të dukshme.
Rregullimi i gjurmëve të këmbëve sugjeron që dinosaurët lëviznin në tufa, dhe në disa vende duket se janë ndalur në modele rrethore, duke treguar ndoshta sjellje mbrojtëse. “Ka indikacione shumë të qarta se dinosaurët ecnin me një ritëm të ngadaltë, të qetë dhe të qëndrueshëm; ata nuk vraponin”, tha Dal Sasso në një konferencë për shtyp.
Gjurmët u zbuluan shtatorin e kaluar, ndërsa Della Ferrera ishte duke fotografuar drerë dhe shqiponja. Vëmendja e tij u tërhoq nga një sipërfaqe shkëmbore vertikale, rreth 600 metra mbi rrugën më të afërt, ku ai kishte drejtuar kamerën e tij.
Vendndodhje e paarritshme
Vendndodhja e tyre, në një lartësi midis 2,400 dhe 2,800 metrave, në një shpat verior që mbetet në hije shumicën e kohës, i bëri gjurmët e këmbëve veçanërisht të vështira për t’u dalluar me sy të lirë. Siç raportoi fotografi, diçka e pazakontë i zgjoi kuriozitetin dhe ai u përpoq të ngjitej në shkëmb për një vështrim më të afërt.
- “Surpriza e madhe nuk ishte aq shumë zbulimi i gjurmëve të këmbëve, por zbulimi i një sasie kaq të madhe”, tha Della Ferrera. “Atje lart ka fjalë për fjalë dhjetëra mijëra gjurmë, pak a shumë të ruajtura mirë.”
Vendi i zbulimit është vetëm dy kilometra nga qyteti malor i Bormios, ku garat e skijimit alpin për meshkuj do të mbahen si pjesë e Lojërave Olimpike Dimërore Milan-Cortina 2026, nga 6 deri më 22 shkurt.
Guvernatori i Lombardisë, Attilio Fontana, e quajti zbulimin një “dhuratë për Lojërat Olimpike”, ndërsa vuri në dukje se vendi është shumë i largët për të qenë i arritshëm në dimër dhe se aktualisht nuk ka plane për akses publik në të ardhmen.
