Sipas një studimi amerikan, leximi dhe shkrimi, si dhe mësimi i një ose dy gjuhëve të huaja, mund të zvogëlojnë rrezikun e demencës me 40%.
Sipas të njëjtit studim, miliona njerëz mund të parandalojnë ose vonojnë fillimin e sëmundjes, e cila pritet të trefishohet deri në vitin 2050, duke tejkaluar 150 milionë në të gjithë botën.
Studiuesit amerikanë kanë zbuluar se angazhimi në aktivitete stimuluese mendore gjatë gjithë jetës së një personi, të tilla si leximi, shkrimi ose mësimi i një gjuhe të huaj, shoqërohet me një rrezik të reduktuar të zhvillimit të sëmundjes së Alzheimerit, forma më e zakonshme e demencës, dhe rënie më të ngadaltë njohëse.
“Gjetjet tona janë inkurajuese dhe sugjerojnë se pjesëmarrja e vazhdueshme në një sërë aktivitetesh stimuluese mendore gjatë gjithë jetës së një personi mund të bëjë një ndryshim në funksionin njohës”, shpjegon autorja e studimit Andrea Zammit e Qendrës Mjekësore të Universitetit Rush në Çikago.
“Investimet publike që zgjerojnë aksesin në mjedise stimuluese, të tilla si bibliotekat dhe programet e arsimit të hershëm që nxisin dashurinë për të mësuar, mund të ndihmojnë në uljen e incidencës së demencës”, vazhdon ajo.
“Identiteti” i Studimit
Hulumtuesit ndoqën 1,939 persona me një moshë mesatare prej 80 vjeç, të cilët nuk ishin diagnostikuar me demencë në fillim të studimit.
Pjesëmarrësit u ndoqën për një mesatare prej tetë vitesh. Ata plotësuan pyetësorë mbi aktivitetet njohëse dhe burimet e të nxënit në tre faza.
Pasurimi i hershëm, para moshës 18 vjeç, përfshinte leximin e shpeshtë të librave, qasjen në gazeta dhe atlase në shtëpi dhe mësimin e një gjuhe të huaj për më shumë se pesë vjet.
Pasurimi në moshën e mesme përfshinte nivelin e të ardhurave në moshën 40 vjeç, burimet shtëpiake si abonimet në revista, fjalorët dhe kartat e bibliotekës, dhe frekuencën e aktiviteteve të tilla si vizita në muze ose biblioteka.
Pasurimi në jetën e mëvonshme, duke filluar në një moshë mesatare prej 80 vjeç, përfshinte frekuencën e leximit, shkrimit dhe lojërave, si dhe të ardhurat totale nga Sigurimet Shoqërore, pensionet dhe burime të tjera.
Rezultatet
Një total prej 551 pjesëmarrësish zhvilluan sëmundjen e Alzheimerit dhe 719 përjetuan dëmtim të lehtë njohës (MCI) gjatë studimit, të botuar në revistën shkencore Neurology të Akademisë Amerikane të Neurologjisë.
Hulumtuesit krahasuan njerëzit me nivelin më të lartë të pasurimit njohës, 10% më të lartë, me ata me nivelin më të ulët, 10% më të ulët. Ndër të parët, 21% zhvilluan Alzheimerin, ndërsa ndër të dytët, përqindja ishte 34%.
Pas marrjes në konsideratë të faktorëve të tillë si mosha, gjinia dhe arsimi, studiuesit zbuluan se nivelet më të larta të pasurimit njohës gjatë gjithë jetës shoqëroheshin me një ulje prej 38% të rrezikut të zhvillimit të Alzheimerit dhe një ulje prej 36% të rrezikut të dëmtimit të lehtë njohës.
Njerëzit me nivelet më të larta të përmirësimit të qëndrueshëm mendor zhvilluan Alzheimerin në një moshë mesatare prej 94 vjeç, krahasuar me 88 vjeç për ata me nivelet më të ulëta, një vonesë prej më shumë se pesë vjetësh.
Në rastin e dëmtimit të lehtë njohës, subjektet me pasurim më të madh njohës gjatë gjithë jetës e zhvilluan sëmundjen në një moshë mesatare prej 85 vjeç, ndërsa ata me më pak pasurim njohës gjatë gjithë jetës e zhvilluan atë në moshën 78 vjeç, një vonesë prej shtatë vjetësh.
Hulumtuesit gjithashtu ekzaminuan pjesëmarrësit që vdiqën gjatë studimit dhe iu nënshtruan autopsisë. Ata zbuluan se ata që kishin marrë sasi më të mëdha suplementesh gjatë gjithë jetës së tyre kishin aftësi më të mira kujtese dhe të të menduarit dhe rënie më të ngadaltë para vdekjes./CNN
