Një hije po zgjatet mbi hangarët evropianë: kriza e karburantit të avionëve (kerosenit).
Ajo që dukej si një hipotezë e largët është bërë e mundshme pas bllokimit të Ngushticës së Hormuzit (që nga marsi 2026), një pikë strategjike nga e cila kalon rreth 40% e karburantit ajror global.
Çfarë ka të vërtetë? Shifrat e mungesës
Situata nuk është thjesht thashethem, por një rrezik i konfirmuar nga institucione teknike:
- Alarmi i AIE-së: Fatih Birol, drejtori i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, ka paralajmëruar se Evropa ka rezerva karburanti për avionë vetëm për rreth 6 javë. Pa një zgjidhje diplomatike deri në maj, ekziston rreziku real i “grounding” (pezullimit të fluturimeve në shkallë të gjerë).
- Racionim në Itali: Disa aeroporte italiane kanë filluar tashmë të kufizojnë furnizimet me karburant. Çmimet janë dyfishuar, duke arritur në 1,573 dollarë për ton.
- Rritje e çmimeve të biletave: Kompani si Ryanair dhe Virgin Atlantic kanë rritur çmimet me 20–30% për të përballuar kostot dhe mungesën e naftës.
Plani i BE-së: “Udhëtim më i zgjuar & punë në distancë”
Për t’iu përgjigjur krizës, Komisioni Evropian po përgatit një paketë masash emergjente për të ulur kërkesën. Nuk bëhet fjalë vetëm për kursim energjie, por për një transformim të mënyrës së lëvizjes dhe punës:
- Reduktimi i fluturimeve “jo thelbësore”
Udhëtimet e biznesit brenda Evropës që zgjasin më pak se 4 orë mund të zhvendosen drejt transportit hekurudhor. Synimi është të reduktohen fluturimet e shkurtra, të cilat konsumojnë më shumë karburant për pasagjer. - Puna në distancë si mbrojtje energjetike
Kompanive mund t’u rekomandohet të zbatojnë të paktën dy ditë në javë punë nga shtëpia. Më pak lëvizje do të thotë më pak presion mbi rezervat e karburantit. - Blerje të përbashkëta të kerosenit
Ashtu si në rastin e gazit në vitin 2022, BE synon të krijojë një platformë për blerje të përbashkëta të karburantit ajror, për të stabilizuar çmimet dhe për të siguruar furnizim për aeroportet më të rëndësishme.
Në thelb, këto masa janë përgatitje për skenarin më të keq—nuk do të thotë se do të zbatohen patjetër, por tregojnë seriozitetin e situatës.
