Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, hapi sot në Pekin një takim delikat diplomatik me udhëheqësin kinez Xi Jinping, në një samit që pritet të dominojë skenën ndërkombëtare deri të premten. Bisedimet do të trajtojnë disa nga çështjet më të ndjeshme në çështjet globale: marrëdhëniet tregtare, politika tarifore, Tajvani, siguria rajonale dhe tensionet me Iranin.
Në fjalën e tij hapëse, të transmetuar nga media zyrtare kineze, Trump përdori një ton pajtues, duke argumentuar se marrëdhëniet midis Uashingtonit dhe Pekinit mund të jenë duke hyrë në “më të mirën” e tyre. Presidenti i SHBA-së gjithashtu kujtoi marrëdhënien personale që kishte ndërtuar gjatë viteve me Xi, duke theksuar se e ka njohur udhëheqësin kinez më gjatë se çdo president tjetër të kohëve të fundit të SHBA-së në lidhje me udhëheqjen e Pekinit.
Pse u përmend “Kurthi i Tukididit”
Nga ana e tij, Xi donte ta kuadronte samitin në një perspektivë më të gjerë historike. Presidenti kinez paralajmëroi për rrezikun e të ashtuquajturit “Kurthi i Tukididit”, një koncept që është bërë qendror në debatin strategjik ndërkombëtar mbi marrëdhëniet midis fuqive të mëdha. Sipas Xi, pika thelbësore për Shtetet e Bashkuara dhe Kinën është të parandalojnë që konkurrenca e ndërsjellë në rritje të degjenerojë në konflikt të hapur.
Shprehja merr emrin nga historiani grek Thukididi, autor i kronikës së Luftës së Peloponezit midis Athinës dhe Spartës. Në interpretimin modern të popullarizuar nga shkencëtari politik i Harvardit Graham Allison, teoria përshkruan rrezikun që lind kur një fuqi në ngritje sfidon supremacinë e një fuqie dominuese. Në këtë kuadër, Kina përfaqëson forcën në ngritje, ndërsa Shtetet e Bashkuara mishërojnë ekuilibrin e konsoliduar të thirrur për të mbrojtur supremacinë e saj.
Allison e eksploroi temën në thellësi në librin e tij të vitit 2017 “Të destinuar për luftë: A mund t’i shpëtojnë Amerika dhe Kina kurthit të Thukididit?”, në të cilin ai argumenton se rivalitetet ekonomike, konkurrenca teknologjike, nacionalizmi dhe mosbesimi i ndërsjellë mund të krijojnë dinamika jashtëzakonisht të rrezikshme edhe në mungesë të një dëshire të drejtpërdrejtë për luftë.
Mesazhi Politik i Xi-së
Referenca e Xi-së, pra, përmban një mesazh të qartë politik: Pekini dëshiron ta paraqesë rritjen e ndikimit të tij ndërkombëtar si një proces të pashmangshëm, por jo agresiv, duke i kërkuar Shteteve të Bashkuara të mos e interpretojnë atë si një kërcënim që duhet të përmbahet ushtarakisht ose ekonomikisht. Megjithatë, Uashingtoni vazhdon ta shohë Kinën si një konkurrent sistemik të aftë për të sfiduar lidershipin industrial, teknologjik dhe strategjik amerikan.
Çështja më e ndjeshme, megjithatë, mbetet Tajvani. Sipas agjencisë zyrtare të lajmeve Xinhua, Xi e quajti ishullin “çështjen më të rëndësishme” në marrëdhëniet midis Kinës dhe Shteteve të Bashkuara. Presidenti kinez paralajmëroi se keqtrajtimi i çështjes mund t’i çojë dy fuqitë në një fazë konfrontimi të drejtpërdrejtë, duke rrezikuar stabilitetin e të gjithë marrëdhënies dypalëshe.
Në fjalimin e tij inaugurues, Xi gjithashtu i bëri thirrje Uashingtonit dhe Pekinit të bashkëpunojnë në krizat e mëdha ndërkombëtare, duke argumentuar se dy ekonomitë më të mëdha në botë kanë përgjegjësi për të kontribuar së bashku në sigurinë globale dhe ndërtimin e “një të ardhmeje më të mirë” për bashkësinë ndërkombëtare.
