Për 15.8 milionë banorët e Stambollit, të përshkosh qytetin mund të nënkuptojë të kalosh orë të tëra në trafik. Metropoli më i populluar i Evropës u rendit i treti në botë për dendësinë e trafikut në vitin 2025.
Niveli mesatar i bllokimit të rrugëve arriti në 62 për qind, ndërsa drejtuesit e automjeteve humbën 112 orë gjatë orëve të pikut. Ndërtimi i linjave të metrosë është kthyer në një pamje të zakonshme në të gjithë Stambollin.
Megjithatë, duke qenë se qytetit i nevojiten ende qindra kilometra linja të reja, banorët duhet të përgatiten për vite të tjera punimesh, përpara se rrjeti i transportit publik të përmbushë nevojat në rritje të metropolit.
Ministri turk i Transportit dhe Infrastrukturës, Abdulkadir Uraloglu, deklaroi së fundmi se Stambollit i nevojiten edhe 600 kilometra linja metroje, me synimin që rrjeti i përgjithshëm të arrijë në 1.000 kilometra.
Duke u bazuar në një kosto të mëparshme prej rreth 50 milionë dollarësh për kilometër, të publikuar nga Bashkia Metropolitane e Stambollit (IBB), zgjerimi i propozuar mund të kushtojë rreth 30 miliardë dollarë.
Qindra kilometra linja të reja në plan
Aktualisht, Stambolli ka një rrjet hekurudhor urban prej 402.6 kilometrash, nga të cilët 245.8 kilometra operohen nga Metro Istanbul, një kompani në varësi të bashkisë metropolitane.
Metro Istanbul ka përcaktuar më herët si objektiv zgjerimin e rrjetit të përgjithshëm hekurudhor urban në 717.1 kilometra deri në vitin 2050. Aktualisht janë në ndërtim 65.4 kilometra linja të reja.
Për të arritur objektivin, përtej projekteve që po zbatohen, do të nevojiten edhe 249.1 kilometra të tjerë. Ky plan përfshin të gjithë rrjetin hekurudhor urban, ku bëjnë pjesë metroja, tramvajet, hekurudhat me teleferik dhe linjat e transportit me kabllo, e jo vetëm linjat e metrosë.
Projekti i radhës që pritet të vihet në shërbim është linja e metrosë Umraniye-Atasehir-Goztepe, me gjatësi 13 kilometra, në pjesën aziatike të Stambollit. Linja M12, e cila do të funksionojë pa drejtues, ka 11 stacione.
Testimet kanë nisur dhe shërbimi për pasagjerët synohet të fillojë deri në dhjetor. Një tjetër projekt është linja M13 Sogutlucesme-Yenidogan, me gjatësi 24.7 kilometra, e cila parashikohet të lidhë përmes 15 stacionesh zonat Cekmekoy, Sancaktepe, Umraniye, Atasehir dhe Kadikoy, në anën aziatike të qytetit.
Punimet kanë nisur në segmentin Yenidogan-Emek, me gjatësi 6.7 kilometra dhe pesë stacione. Bashkia po punon gjithashtu për projektin e metrosë Kaynarca-Pendik-Tuzla, me gjatësi 13 kilometra.
Faza e parë, që përfshin segmentin Pendik Merkez-Kaynarca Merkez-Fevzi Cakmak, do të lidhet me linjën Marmaray dhe trenat me shpejtësi të lartë në Pendik, si dhe me linjën M4 në Kaynarca Merkez. Hapja e këtij segmenti synohet për tremujorin e parë të vitit 2027.
Në pjesën evropiane të Stambollit, zgjatimi i linjës M7 drejt Bahcesehirit dhe Esenyurtit do të ketë një gjatësi prej 18.5 kilometrash. Ai do t’u shërbejë pesë distrikteve përmes 10 stacioneve të planifikuara.
Ndërkohë, zgjatimi i linjës M1B Kirazli-Halkali, me gjatësi 9.7 kilometra, do të shtojë nëntë stacione dhe do ta shkurtojë në rreth 15 minuta kohën e udhëtimit përgjatë këtij segmenti. Bashkia po zhvillon gjithashtu projektin e tramvajit Eyupsultan-Bayrampasa, me gjatësi 3.2 kilometra.
Ministria e Transportit dhe Infrastrukturës po zbaton edhe projekte të veta hekurudhore. Njëri prej tyre është linja e metrosë Altunizade-Camlica Mosque-Bosna Boulevard, me gjatësi 4.53 kilometra. Ajo do të lidhë linjën ekzistuese të metrosë Uskudar-Umraniye-Cekmekoy dhe rrjetin e metrobuseve me zonën e Camlicas dhe lagjet përreth.
Ministria planifikon edhe një zgjatim prej 4.5 kilometrash nga Bosna Boulevard, përmes Yavuzturkut, Kazim Karabekirit dhe Topagacit, deri te kompleksi sportiv i Umraniye. Me këtë zgjerim, i gjithë itinerari do të arrijë në rreth nëntë kilometra.
Në gusht të këtij viti, ministria mori gjithashtu përgjegjësinë për projektin e planifikuar të linjës hekurudhore Umraniye-Kavacik-Beykoz, me gjatësi 17.5 kilometra dhe 14 stacione. Projekti synon të përmirësojë lidhjet mes distrikteve të pjesës aziatike, të integrojë Beykozin në rrjetin e metrosë dhe të lehtësojë lëvizjen në këtë zonë.
Dy projekte të mëdha ndërkontinentale
Përveç zgjerimit të metrosë, në plan janë edhe dy projekte të rëndësishme hekurudhore që synojnë të lidhin pjesët evropiane dhe aziatike të Stambollit. Të dyja janë ende në fazën e planifikimit, por mund të ndryshojnë ndjeshëm mënyrën se si funksionon transporti në qytet dhe përreth tij.
Bashkia Metropolitane e Stambollit ka propozuar më herët projektin HIZRAY, një linjë ekspres hekurudhore me gjatësi 74.5 kilometra, që do të lidhë Beylikduzun në anën evropiane me aeroportin Sabiha Gokcen në anën aziatike.
Linja e planifikuar do të ketë 13 stacione dhe do të mundësojë përshkimin e qytetit për rreth 53 minuta. Sipas projektit, HIZRAY do të jetë në gjendje të transportojë deri në 1.5 milionë pasagjerë në ditë.
Një vlerësim i mëparshëm e ka llogaritur koston e tij në rreth 6 miliardë dollarë, pa përfshirë shpenzimet e financimit. Më konkretisht, Ministria e Transportit dhe Infrastrukturës po avancon projektin INRAIL, një linjë hekurudhore prej 127 kilometrash, e cila do të anashkalojë qendrën urbane të Stambollit dhe do të kalojë përmes Bosforit duke përdorur urën Yavuz Sultan Selim.
Linja do të transportojë si pasagjerë, ashtu edhe mallra. Ajo synon të lidhë dy aeroportet e qytetit me njëri-tjetrin dhe me rrjetin më të gjerë hekurudhor kombëtar.
Kostoja e parashikuar e INRAIL-it është 8.3 miliardë dollarë. Gjashtë banka pritet të sigurojnë së bashku 6.75 miliardë dollarë financim. Afati për paraqitjen e ofertave për ndërtimin dhe elektrifikimin e linjës është 14 tetori.
Lidhje më të forta tregtare mes Azisë dhe Evropës
INRAIL-i është gjithashtu pjesë e përpjekjeve të Turqisë për të forcuar pozicionin e saj në të ashtuquajturin Korridori i Mesëm, një rrugë tregtare që lidh Azinë me Evropën përmes Azisë Qendrore, Detit Kaspik dhe Turqisë.
Duke krijuar një kalim hekurudhor me kapacitet të lartë përmes Bosforit, projekti synon të rrisë kapacitetet e transportit të mallrave, të ulë kostot logjistike dhe të përmirësojë lidhjet përgjatë korridoreve Transkaspik, Turqi-Bashkimi Evropian dhe Rruga e Zhvillimit të Irakut.
Objektivi është që transporti ndërkontinental i mallrave të bëhet më i shpejtë dhe më i besueshëm, duke forcuar rolin e Turqisë si nyje lidhëse mes tregjeve aziatike dhe atyre evropiane.
Sipas parashikimeve të Bankës Botërore, kapaciteti i transportit hekurudhor të mallrave përmes Bosforit mund të rritet nga 3 milionë tonë në 50 milionë tonë në vit. Ndërkohë, Ministria turke e Transportit pret që linja të transportojë çdo vit 30 milionë tonë mallra dhe 33 milionë pasagjerë.