Qeveria turke i paraqiti sot parlamentit tekstin e Paktit të Mbrojtjes së Mekës.
Marrëveshja, e nënshkruar nga Turqia, Arabia Saudite dhe Pakistani në gusht, krijon një aleancë të re ndërkombëtare të mbrojtjes, e cila i detyron vendet nënshkruese të mbrojnë njëri-tjetrin, në mënyrë të ngjashme me nenin 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut, që është akti themelues i NATO-s.
Teksti i marrëveshjes, të cilin Middle East Eye e ka siguruar ekskluzivisht, nuk identifikon ndonjë shtet apo rajon të caktuar si kërcënim.
Megjithatë, ai thekson se të gjitha vendet pjesëmarrëse do të marrin masat e nevojshme për të mbështetur njëra-tjetrën në rast të një sulmi të armatosur kundër pavarësisë, sovranitetit apo integritetit territorial të cilitdo prej tyre.
“Nëse integriteti territorial, sovraniteti ose kufijtë e njohur ndërkombëtarisht të cilësdo prej ‘palëve’ kërcënohen ose vihen në rrezik, ‘palët’ do të përdorin të gjitha mjetet e nevojshme për të eliminuar kërcënimet ose rreziqet e tilla”, thuhet në nenin e parë të traktatit.
Neni 2 përcakton se “një sulm i armatosur me origjinë nga jashtë kundër cilësdo prej ‘palëve’ do të konsiderohet sulm kundër të gjitha ‘palëve’”.
Neni shton se palët do të përcaktojnë shtrirjen dhe natyrën e mbështetjes që do të ofrohet, pas një vlerësimi objektiv të ndihmës së nevojshme. Ato do të bashkëpunojnë brenda kufijve të burimeve që kanë në dispozicion, përfshirë mjetet dhe kapacitetet ushtarake.
Marrëveshja parashikon gjithashtu bashkëpunim për zhvillimin e industrisë së mbrojtjes, trajnimin e forcave të armatosura dhe furnizimin e ndërsjellë me pajisje, karburant dhe materiale të tjera ushtarake. Ajo krijon gjithashtu një kuadër për shkëmbimin e informacioneve të inteligjencës.
Marrëveshja përbëhet nga 16 nene dhe nuk ka një datë skadimi. Sipas saj, shtetet nënshkruese mund të tërhiqen vetëm pasi të kenë kaluar 10 vjet nga hyrja e saj në fuqi, me kusht që t’i njoftojnë me shkrim palët e tjera për synimin e tyre të paktën tre muaj përpara.
Teksti i plotë i Paktit të Mbrojtjes së Mekës
Qeveria e Republikës së Turqisë, Qeveria e Republikës Islamike të Pakistanit dhe Qeveria e Mbretërisë së Arabisë Saudite (në vijim të referuara si “Palë”, “Palët” ose “Palët Themeluese”),
Duke marrë parasysh respektin e ndërsjellë për sovranitetin, parimet e Kartës së Kombeve të Bashkuara, të drejtën ndërkombëtare dhe parimet përkatëse të së drejtës së brendshme; dhe duke rënë dakord që mekanizmat ekzistues të bashkëpunimit, koordinimit dhe integrimit në kuadër të partneritetit të mbrojtjes ndërmjet “Palëve” të shndërrohen në një marrëveshje të përbashkët mbrojtjeje,
Duke ripohuar vullnetin e tyre për të zhvilluar më tej marrëdhëniet ndërmjet “Palëve”, në përputhje me interesat e tyre të përbashkëta dhe mbi bazën e bashkëpunimit, koordinimit dhe integrimit, që përfshijnë ndërveprueshmërinë, gatishmërinë dhe efektivitetin e forcave të tyre të armatosura, duke forcuar kështu lidhjet ekzistuese të miqësisë dhe vëllazërisë ndërmjet “Palëve” dhe popujve të tyre,
Duke ripohuar rëndësinë e parimeve të mosndërhyrjes në punët e brendshme të njëri-tjetrit, barazisë sovrane, integritetit territorial dhe paprekshmërisë së kufijve të njohur ndërkombëtarisht, si dhe duke deklaruar se zbatimi i masave të nevojshme të mbështetjes së ndërsjellë është thelbësor në rast të një sulmi të armatosur kundër pavarësisë, sovranitetit dhe integritetit territorial të tyre,
Duke theksuar rëndësinë e përpjekjeve dhe koordinimit të përbashkët, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe Kartën e Kombeve të Bashkuara, për garantimin e paqes, stabilitetit dhe sigurisë globale e rajonale,
Duke shprehur dëshirën për të thelluar bashkëpunimin ekzistues ndërmjet autoriteteve kompetente të “Palëve” në luftën kundër terrorizmit,
Duke vënë theksin te rëndësia e forcimit të bashkëpunimit ekzistues ndërmjet “Palëve” në organizatat rajonale dhe ndërkombëtare, me qëllim miratimin e një qëndrimi të përbashkët për çështjet ndërkombëtare,
Duke vënë në dukje nevojën për të zhvilluar më tej bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes dhe industrisë së mbrojtjes ndërmjet “Palëve”,
Kanë rënë dakord si më poshtë:
Neni 1
“Palët” do të bashkëpunojnë për të garantuar dhe mbrojtur pavarësinë, sovranitetin, integritetin territorial dhe paprekshmërinë e kufijve të njohur ndërkombëtarisht të njëra-tjetrës.
Nëse integriteti territorial, sovraniteti ose kufijtë e njohur ndërkombëtarisht të cilësdo prej “Palëve” kërcënohen ose vihen në rrezik, “Palët” do të përdorin të gjitha mjetet e nevojshme për të eliminuar kërcënimet ose rreziqet e tilla.
Neni 2
Një sulm i armatosur me origjinë nga jashtë kundër cilësdo prej “Palëve” do të konsiderohet sulm kundër të gjitha “Palëve”.
Nëse njëra prej “Palëve” bëhet objekt i një sulmi të armatosur ose agresioni ushtarak nga një shtet tjetër apo nga një grup shtetesh, “Palët” do t’i vijnë menjëherë në ndihmë palës së sulmuar, duke përdorur plotësisht të gjitha mjetet e ndihmës së ndërsjellë që mund t’i ofrojnë njëra-tjetrës.
Për këtë qëllim, me synimin për të mundësuar ushtrimin e së drejtës së vetëmbrojtjes, të njohur nga neni 51 i Kartës së Kombeve të Bashkuara, “Palët” do të përcaktojnë shtrirjen dhe natyrën e mbështetjes që do të ofrohet, bazuar në një vlerësim objektiv të ndihmës së nevojshme. Ato do të bashkëpunojnë brenda kufijve të burimeve që kanë në dispozicion, përfshirë mjetet dhe kapacitetet ushtarake.
Neni 3
Në përputhje me nenin 2 të kësaj Marrëveshjeje, “Palët” do të bashkëpunojnë ngushtë në fushat e mbrojtjes, industrisë së mbrojtjes dhe sigurisë; do të zhvillojnë marrëdhëniet ndërmjet forcave të tyre të armatosura dhe do të ndërmarrin veprimtari të dakordësuara, me synimin për të forcuar bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes.
Neni 4
“Palët” do të zhvillojnë konsultime të rregullta për çështjet e sigurisë ndërkombëtare. Ato do ta ndihmojnë vazhdimisht dhe në mënyrë efektive njëra-tjetrën, si dhe do të bashkëpunojnë për zhvillimin e masave individuale dhe të përbashkëta, bazuar në vlerësime të përbashkëta, me qëllim mbrojtjen e interesave të tyre jetike dhe sigurisë kombëtare, si dhe eliminimin e kërcënimeve dhe rreziqeve ndaj sigurisë së tyre kombëtare.
Neni 5
“Palët” do të forcojnë bashkëpunimin ekzistues dhe përpjekjet e përbashkëta, përfshirë në nivel operacional, për të luftuar terrorizmin në të gjitha format dhe shfaqjet e tij që ndikojnë negativisht në stabilitetin dhe sigurinë rajonale e ndërkombëtare.
Neni 6
Në kohë lufte dhe paqeje, “Palët” do të nxisin shkëmbimin e ndërsjellë të personelit ndërmjet institucioneve të mbrojtjes, programet dhe stërvitjet e përbashkëta, si dhe dislokimet dhe veprimtaritë që synojnë rritjen e ndërveprueshmërisë së forcave të tyre të armatosura, me qëllim zhvillimin e kapaciteteve të tyre mbrojtëse.
Neni 7
Për të forcuar kapacitetet e tyre mbrojtëse, “Palët”, në bazë të marrëveshjes së ndërsjellë, do të mbështesin shkëmbimin e teknologjisë ndërmjet institucioneve të industrisë së mbrojtjes, zhvillimin e përbashkët teknologjik, prodhimin e përbashkët dhe bashkëpunimin ndërmjet organizatave të industrisë së mbrojtjes në fushat e mëposhtme:
a) Nxitja e prodhimit të përbashkët në fushën e mbrojtjes;
b) Zhvillimi i inovacionit në fushën e mbrojtjes përmes projekteve të përbashkëta të kërkimit dhe zhvillimit në teknologjitë që kërkojnë ekspertizë të specializuar;
c) Trajnimi i personelit dhe mbështetja e industrisë ushtarake brenda territoreve të “Palëve”, përmes ekspertëve nga cilado prej tyre;
d) Shkëmbimi i ekspertizës dhe i përvojave të nxjerra në fushat e industrisë së mbrojtjes, kërkimit dhe zhvillimit në mbrojtje, si dhe inovacionit;
e) Fusha të tjera bashkëpunimi për të cilat “Palët” bien dakord reciprokisht.
Neni 8
1. “Palët Themeluese” do të krijojnë një “Komitet Strategjik Politik dhe të Mbrojtjes”, i përbërë nga ministrat e Jashtëm, ministrat e Mbrojtjes dhe shefat e Shtabit të Përgjithshëm të “Palëve”. Komiteti do të përcaktojë drejtimet strategjike të mbrojtjes së përbashkët, do të zhvillojë bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë ndërmjet “Palëve” dhe do të trajtojë pengesat që mund të shfaqen gjatë zbatimit të kësaj Marrëveshjeje.
Komiteti do të mblidhet dy herë në vit, ndërsa vendi pritës do të ndryshojë me rotacion ndërmjet “Palëve”. Udhëheqësit e “Palëve” mund të takohen një herë në vit, nëse e konsiderojnë të nevojshme.
2. “Komiteti Strategjik Politik dhe i Mbrojtjes” mund të krijojë nënkomitete, nëse e konsideron të nevojshme.
3. Kur të jetë e nevojshme, “Palët” do të negociojnë marrëveshje ose protokolle për zbatimin e fushave të bashkëpunimit të parashikuara në këtë Marrëveshje.
4. “Komiteti Strategjik Politik dhe i Mbrojtjes” do të ketë autoritetin, me konsensusin e “Palëve Themeluese”, për të përcaktuar dhe miratuar procedurat dhe parimet që rregullojnë anëtarësimin e “Palëve” të tjera në këtë Marrëveshje.
5. Për t’i shërbyer “Komitetit Strategjik Politik dhe të Mbrojtjes”, do të krijohet një Sekretariat me seli në Mbretërinë e Arabisë Saudite. Sekretariati do të lidhë një marrëveshje për selinë me Mbretërinë e Arabisë Saudite. Procedurat dhe parimet që rregullojnë funksionimin, strukturën organizative dhe krijimin e Sekretariatit do të përcaktohen më pas me konsensusin e “Palëve Themeluese”.
6. Sekretariati do të drejtohet nga një sekretar i përgjithshëm, i cili do të emërohet për një mandat trevjeçar, me rotacion ndërmjet “Palëve Themeluese”. Sekretari i parë i përgjithshëm do të jetë shtetas i Republikës Islamike të Pakistanit.
7. Dispozitat e këtij neni nuk do të cenojnë veprimtarinë e komiteteve ekzistuese të bashkëpunimit ushtarak ndërmjet “Palëve”.
Neni 9
Për të thelluar bashkëpunimin në fushën e inteligjencës dhe për të siguruar koordinimin e nevojshëm në këtë drejtim, “Palët” do të shkëmbejnë informacione të inteligjencës përmes kanaleve të sigurta, për të cilat kanë rënë dakord reciprokisht, duke respektuar sigurinë e informacionit, mbrojtjen e të dhënave dhe konfidencialitetin.
Neni 10
Në varësi të disponueshmërisë dhe përputhshmërisë së shërbimeve të mbështetjes logjistike, “Palët” do t’i ofrojnë njëra-tjetrës mbështetje logjistike në kohë paqeje, lufte dhe situatash të tjera emergjente, përfshirë armë, municione, karburant, pjesë këmbimi dhe pajisje të tjera.
Neni 11
Pa cenuar të drejtën ndërkombëtare dhe legjislacionin përkatës të brendshëm të “Palëve”, ato do ta pranojnë këtë Marrëveshje si bazë ligjore për zbatimin e dispozitave të saj dhe, kur të jetë e nevojshme, do të propozojnë masa shtesë ligjore.
Neni 12
Kjo Marrëveshje nuk do të cenojë të drejtat dhe detyrimet e “Palëve” që burojnë nga marrëveshjet ndërkombëtare të lidhura më parë prej tyre.
Neni 13
1. “Palët” do të respektojnë konfidencialitetin e informacionit dhe dokumenteve të klasifikuara që marrin në kuadër të kësaj Marrëveshjeje, si dhe do të respektojnë legjislacionin kombëtar.
2. Informacioni dhe dokumentet e klasifikuara nuk do t’i vihen në dispozicion asnjë shteti, kompanie apo personi jashtë “Palëve”.
3. Qasja në informacionin dhe dokumentet e klasifikuara do të lejohet vetëm mbi bazën e parimit të nevojës për t’i njohur ato dhe vetëm për personat që zotërojnë nivelin përkatës të autorizimit të sigurisë.
Neni 14
Çdo mosmarrëveshje që lind nga interpretimi ose zbatimi i kësaj Marrëveshjeje do të zgjidhet në mënyrë miqësore, përmes konsultimeve dhe diskutimeve ndërmjet “Palëve”.
Neni 15
Kjo Marrëveshje mund të ndryshohet përmes konsultimeve dhe marrëveshjes unanime ndërmjet “Palëve Themeluese”.
Neni 16
1. Kjo Marrëveshje do të ratifikohet në përputhje me procedurat që zbatohen për secilën prej “Palëve” dhe do të hyjë në fuqi në datën kur instrumenti i fundit i ratifikimit të depozitohet pranë Sekretariatit të “Komitetit Strategjik Politik dhe të Mbrojtjes”.
2. Kjo Marrëveshje do të mbetet në fuqi pa afat të përcaktuar.
3. Çdo “Palë” mund të tërhiqet nga kjo Marrëveshje pasi të kenë kaluar 10 vjet nga hyrja e saj në fuqi, duke u njoftuar me shkrim “Palëve” të tjera, përmes kanaleve diplomatike, për synimin e saj për t’u tërhequr, të paktën tre muaj përpara.
4. Përfundimi i kësaj Marrëveshjeje ose tërheqja prej saj nuk do të ndikojë në veprimtaritë apo projektet që “Palët” kanë rënë dakord të zbatojnë përpara datës së përfundimit ose tërheqjes.
5. Përgjegjësitë e “Palëve” për mbrojtjen e informacionit dhe dokumenteve të klasifikuara, si dhe për parandalimin e bërjes publike të tyre, do të vazhdojnë të zbatohen edhe pas përfundimit të kësaj Marrëveshjeje ose tërheqjes prej saj.
Kjo Marrëveshje është nënshkruar në tri kopje origjinale, në gjuhët turke, arabe dhe angleze, ku secili tekst ka të njëjtën vlerë autentike. Në rast të ndonjë mospërputhjeje në interpretimin e teksteve, përparësi do të ketë teksti në gjuhën angleze.
Kjo Marrëveshje u nënshkrua në Mekë të premten, më 7 gusht 2026 (24/2/1448 sipas kalendarit hixhri).