10 vite konceptim dhe 20 vite të tjera punë për ta ndërtuar. Fatura i ka kaluar 10 miliardë dollarët për të krijuar teleskopin më të komplikuar e më të sofistikuar të bërë ndonjëherë nga njerëzit.
Ky është teleskopi hapësinor “James Webb” (shkurt JWST).
I pajisur me një pasqyrë me diametër 6.5 metra, “JWST” është një “gjigand” në krahasim me teleskopin “Hubble”, pajisjen e cila soli një det njohurish për botëkuptimin shkencor.
Qëllimi kryesor i këtij teleskopi mbetet ‘parja’ dhe analizimi i dritës (në infrared- rreze infra të kuqe) të cilës i është dashur miliarda vite të mbërrijë, çka do të thotë se në fakt teleskopi “James Webb” do të shohë në të shkuarën.
Për të shpjeguar në terma të thjeshtë pse dhe si ka mundësi të ‘shihet’ e shkuara, mund të marrim shembullin e dritës së diellit që vjen në tokë. Për shkak të distancës mes dy trupave, e cila është 147.18 milionë kilometra (mesatarisht), drita që emeton dielli i duhen afro 8 minuta për të mbërritur në tokë.
Kjo do të thotë se nuk shohim diellin siç është tani, por sesi ka qenë 8 minuta më parë. Në këtë sens, studimi i galaksive, yjeve apo ekzo-planeteve që janë qindra- miliona vite dritë larg nesh, është të kthehesh në kohë e të shohësh galaksi, yje, etj siç kanë qenë në të shkuarën, qindra apo miliona vite më parë.
Ndryshe nga Hubble, i cili u programua për të dedektuar rrezet (dritën) e dukshme, ultraviolet dhe pranë infra të kuqe-s, teleskopi James Webb është programuar që të shohë në detaje rrezet infra të kuqe.
Çdo trup qiellor lëshon nxehtësi dhe kjo e fundit lë një “shenjë” të cilën teleskopi do të jetë i aftë ta ‘shohë’ e studiojë në detaje.
Me trupat qiellorë që janë miliona vite dritë larg Tokës, mënyra më e thjeshtë për t’i “parë” është përdorimi i rrezeve infra të kuqe. Kjo sepse në hapësirën e pamatë të universit i cili vijon të zgjerohet, ndodh një fenomen i quajtur “zhvendosja e kuqe kozmologjike”.
Një shembull konkret i dobisë së të “parit” në spektrin e rrezeve infra të kuqe, është fakti se teleskopi do të mund të shohë më qartë dhe thellë, siç tregojnë këto pamje të mëposhtme.
Teleskopi “JWST” është i pajisur gjithashtu dhe me një fushë mbrojtëse, e madhe sa një fushë tenisi dhe e përbërë nga 5 shtresa të holla (milimetrike). Kjo mbrojtëse do të përdoret për të ruajtur temperaturën me të cilën do të mund të punojë teleskopi, -230 gradë celcius.
Teleskopi pritet të lëshohet më 24 dhjetor nga Qendra Hapësinore e Guiana-s (në Amerikën e Jugut). Për t’u lëshuar në hapësirë, teleskopi është palosur si një “origami” brenda një rakete të llojit “Ariane5”.
Teleskopi do të udhëtojë në një pikë të njohur si “Lagranzh dy” (L2), një orbitë stabile e cila do të bëjë të mundur ruajtjen e teleskopi nga drita e diellit, rrjedhimisht dhe nga nxehtësia e këtij të fundit. Pavarësisht aspekteve pozitive të kësaj orbite afro 1.2 milionë kilometra larg Tokës, problemi është se teleskopit s’mund t’i bëhen riparime apo “servis” nga njerëzit, nëse diçka shkon keq me makineritë.
Ndaj teleskopi kërkoi mëse 20 vite punë, pasi kur të mbërrijë në këtë orbitë përballet me të paktën 344 pika të dështimit të makinerive të saj.
Që teleskopi të jetë funksional, do të duhen të paktën 13 ditë që objekti të ‘shpaloset’ automatikisht dhe të verifikojë funksionalitetin e të gjitha pajisjeve.
