Imazhet e para nga Observatori i ri Vera C. Rubin në Kili i kanë çuar astronomët në një zbulim të habitshëm: asteroidi me rrotullimin më të shpejtë të regjistruar ndonjëherë në klasën e tij të madhësisë.
Asteroidi, i përcaktuar si 2025 MN45, ka një diametër prej afërsisht 710 metrash (2,300 këmbë), më i madh se shumica e rrokaqiejve në Tokë, dhe përfundon një rrotullim të plotë rreth boshtit të tij në vetëm 113 sekonda, një rekord për asteroidë më të mëdhenj se 500 metra (1,600 këmbë) në diametër, sipas LiveScience.
Lëshim Dinamik
Zbulimi raportohet në një studim të botuar në The Astrophysical Journal Letters dhe është dokumenti i parë shkencor i rishikuar nga kolegët bazuar në të dhënat nga kamera LSST e Observatorit Rubin, kamera dixhitale më e madhe në botë. Kamera do të skanojë vazhdimisht qiellin e natës në Hemisferën Jugore për një dekadë, duke krijuar një pamje të paparë të universit me interval kohor.
Asteroidët konsiderohen mbetje të fazave të hershme të formimit të Sistemit Diellor, 4.5 miliardë vjet më parë. Studimi i tyre u lejon shkencëtarëve të fitojnë njohuri mbi proceset që çuan në krijimin e planetëve dhe satelitëve. 2025 MN45 u zbulua falë të dhënave fillestare të testit Rubin, të cilat, vetëm në shtatë netë vëzhgimesh, zbuluan qindra asteroide të panjohura më parë. Fillimi zyrtar i programit të monitorimit dekadal LSST është planifikuar për muajt e ardhshëm.
Çfarë do të thotë rrotullim i shpejtë?
Rrotullimi jashtëzakonisht i shpejtë i 2025 MN45 konsiderohet një çelës thelbësor për përbërjen e tij. Shumica e asteroideve besohet të jenë “grumbullime mbeturinash”, grumbullime të shumë shkëmbinjve më të vegjël që mbahen së bashku nga graviteti. Një trup kaq i madh që rrotullohet kaq shpejt do të shpërbëhej nëse nuk do të kishte forcë të lartë mekanike, duke sugjeruar që 2025 MN45 është veçanërisht kompakt.
Një asteroid “i fshehtë” pranë Tokës u fsheh nga shkëlqimi i Diellit
Hulumtuesit besojnë se rrotullimi i shpejtë mund të jetë për shkak të një përplasjeje me një trup tjetër qiellor ose se asteroidi është një fragment i një objekti shumë më të madh që u nda në të kaluarën. 2025 MN45 ndodhet në brezin kryesor të asteroideve midis Marsit dhe Jupiterit, ku shumica e trupave të kësaj madhësie marrin të paktën 2.2 orë për të përfunduar një rrotullim dhe për të mbetur të qëndrueshëm.
1,900 zbulime të reja
I njëjti grup të dhënash identifikoi gjithashtu 16 asteroide “hipershpejtësie” me periudha rrotullimi midis 13 minutave dhe 2.2 orësh, si dhe dy asteroide “ultra-hipershpejtësie” me periudha rrotullimi më pak se dy minuta. Shumica e këtyre objekteve ndodhen gjithashtu në brezin kryesor.
Sipas shkencëtarëve, afërsisht 1,900 asteroide të rinj të zbuluar tashmë janë vetëm fillimi, pasi Observatori Rubin pritet të zbulojë një numër të madh të tyre në vitet e ardhshme./ CNN
