Operacionet ushtarake izraelite dhe amerikane kundër Iranit kanë hyrë në ditën e tyre të shtatë, të shënuara nga sulme të reja izraelite ndaj Teheranit dhe Bejrutit.
Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, tha se Shtetet e Bashkuara po i shtojnë sulmet e tyre ndaj vendit.
Një mesazh i ngjashëm u dërgua nga Donald Trump, i cili deklaroi në një aktivitet në Shtëpinë e Bardhë se SHBA-të po sulmojnë sistemet iraniane të dronëve dhe raketave “çdo orë”. Ndërkohë, një komandant ushtarak izraelit njoftoi se vendi i tij po “hyn në fazën tjetër” të luftës.
Shefi i Shtabit të ushtrisë izraelite, Eyal Zamir, tha se ushtria ka përfunduar fazën fillestare të sulmit të papritur dhe tani po kalon në fazën tjetër të operacionit, me lëvizje të reja që do të vijnë.
“Ne do të intensifikojmë sulmet ndaj themeleve të regjimit dhe aftësive të tij ushtarake”, tha Zamir. “Kemi surpriza shtesë që nuk kam ndërmend t’i zbuloj”, shtoi ai.
Të paktën 1,332 persona në Iran janë vrarë në sulmet e SHBA-së dhe Izraelit që nga e shtuna, tha Gjysmëhëna e Kuqe Iraniane.
Ja çfarë dimë për gjashtë ditët e para të luftës:
Sulme të reja
Irani nisi atë që e quajti një “sulm hibrid” ndaj Izraelit të enjten vonë. Pamjet e kapura nga kamerat e CNN me sa duket tregojnë koka raketore me thërrmija të dukshme në qiellin e natës. Ekipet e CNN dëgjuan shpërthime të shumta në distancë. Që nga fillimi i luftës, ushtria izraelite ka pohuar vazhdimisht se Irani po lëshon raketa me municione thërrmijash. Ky është një zhvillim i ri në sulmin e Iranit ndaj Izraelit; deri më tani, ata kanë përdorur raketa balistike konvencionale, por tani kanë kaluar në raketa që mbajnë municione thërrmijash. Gjeneralët iranianë pretendojnë se çdo raketë mban rreth njëqind raketa ose bomba më të vogla.
Izraeli urdhëron evakuimin në Bejrut, ushtria izraelite fillon bombardime të rënda
Ushtria izraelite ka lëshuar atë që e quajti një paralajmërim urgjent evakuimi për lagje të tëra në periferitë jugore të Bejrutit. Urdhri vjen pasi Izraeli urdhëroi banorët në jug të lumit Litani të largohen nga shtëpitë e tyre. Ushtria izraelite ka bombarduar rëndë Bejrutin jugor gjatë gjithë natës. Ministri i Financave i Izraelit ka njoftuar se Bejruti do të jetë qyteti i ardhshëm i Gazës.
NATO forcon mbrojtjen nga raketat
Anëtarët e NATO-s kanë rritur nivelin e gatishmërisë së tyre mbrojtëse pasi një raketë e dyshuar iraniane u kap të mërkurën, duke u drejtuar drejt hapësirës ajrore turke, tha një zëdhënës i aleancës. Do të ishte hera e parë që nga fillimi i konfliktit që forcat e NATO-s kanë kapur një raketë iraniane të drejtuar ndaj një anëtari. Megjithatë, udhëheqja ushtarake e Iranit pretendon se nuk u qëlluan raketa drejt Turqisë.
Kongresi dështon të kufizojë luftën
Dhoma e Përfaqësuesve të SHBA-së dështoi të enjten të miratonte një masë që do të kishte kufizuar autoritetin e Presidentit Donald Trump për të zhvilluar luftë kundër Iranit pa miratimin e Kongresit. Votimi, i cili tregoi besnikërinë e republikanëve ndaj Shtëpisë së Bardhë, përfundoi 212-219. Një propozim i ngjashëm dështoi në Senat një ditë më parë. Një ekuilibër i tillë në Kongres sugjeron që Donald Trump dominon plotësisht skenën politike në Amerikë.
Një valë fluturimesh të anuluara
Qindra mijëra udhëtarë janë bllokuar në Lindjen e Mesme ndërsa konflikti përhapet. Sipas Flightradar24, më shumë se 11,000 fluturime janë anuluar në dhjetë vende të rajonit që nga 28 shkurti.
Kosto tronditëse
Njëqind orët e para të fushatës ushtarake amerikane kundër Iranit vlerësohet se kanë kushtuar 3.7 miliardë dollarë – më shumë se 890 milionë dollarë në ditë – sipas një analize të publikuar nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare. Më pak se 200 milionë dollarë nga kjo shumë janë për kostot operative që ishin tashmë të buxhetuara në buxhetin e Pentagonit.
Drone të reja
Zyrtarët amerikanë theksojnë se kjo luftë nuk ka të bëjë vetëm me sisteme të shtrenjta të përdorura për të kapur armë të lira. Dronët iranianë të projektuar në mënyrë të kundërt kanë rezultuar “të domosdoshëm” në konflikt, tha Admirali Brad Cooper, komandant i Komandës Qendrore të Shteteve të Bashkuara. Ai shtoi se sulmet raketore iraniane janë ulur deri në 90 përqind në 24 orët e fundit.
Numri i të vdekurve rritet
Më shumë se 1,100 civilë janë vrarë në Iran që nga e shtuna, sipas një grupi amerikan për të drejtat e njeriut. Burime të tjera e japin numrin më të lartë. Agjencia shtetërore e lajmeve e Republikës Islamike thotë se të paktën 1,230 persona janë vrarë. Në Liban, të paktën 77 persona, përfshirë tre ndihmës mjekësorë, janë vrarë në sulmet izraelite, sipas ministrisë së shëndetësisë.
Sulmet në Liban
Përveç sulmeve të reja ndaj Teheranit, sulmet izraelite gjatë natës goditën disa qendra komande të Hezbollahut në Bejrut, tha ushtria izraelite. Të enjten, Izraeli goditi gjithashtu qytetin verior të Tripolit për herë të parë në konfliktin gjashtëditor. Më vonë gjatë ditës, ushtria izraelite zgjeroi urdhrat e evakuimit në lagje të tëra në Bejrutin jugor.
Kushte të vështira për civilët
Shumë libanezë jugorë janë nisur në udhëtime të rraskapitshme pas një urdhri evakuimi izraelit; disa familje të zhvendosura janë detyruar të flenë në rrugë. Shumë banorë të Teheranit kanë ikur në fshat, ndërsa ata që kanë mbetur jetojnë me frikë të vazhdueshme nga bombardimet.
Udhëheqësi i ri suprem
Udhëheqja fetare e Iranit po përpiqet të gjejë një pasardhës të Ali Khameneit, i cili u vra në një sulm ajror amerikano-izraelit të shtunën. Izraeli ka paralajmëruar se çdo udhëheqës i ri do të ishte “një objektiv i qartë për eliminim”. Presidenti amerikan Donald Trump i tha Axios se donte të kishte një rol në zgjedhjen e një udhëheqësi të ri, duke shtuar se djali i Khameneit do të ishte një “zgjedhje e papranueshme”.
Bombardimi i shkollës
Shtëpia e Bardhë nuk e ka përjashtuar mundësinë që ushtria amerikane mund të ketë goditur një shkollë fillore vajzash në Iran në sulmet e para të përbashkëta ajrore amerikano-izraelite. Të paktën 168 fëmijë u vranë, sipas mediave shtetërore iraniane. Zyrtarët amerikanë thonë se incidenti është nën hetim. Ka pasur disa raportime se amerikanët bombarduan shkollën dhe se e bënë këtë qëllimisht, duke e ditur se ishte një shkollë. Një nga politikanët republikanë amerikanë e justifikoi vrasjen e nxënëseve iraniane me pretendimin skandaloz se kur të rriten, do të veshin burka dhe do të jenë të rrezikshme.
Irani po “pret” një pushtim tokësor
Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi i tha NBC News se Irani është gati t’i përgjigjet çdo pushtimi tokësor nga ushtria amerikane. “Ne jemi të bindur se mund t’i përballemi ata – dhe kjo do të ishte një fatkeqësi e madhe për ta”, tha ai.
Irani hakmerret
Përveç sulmeve të reja me raketa ndaj Izraelit, Irani po synon edhe shtetet fqinje të Gjirit që kanë armë dhe sisteme anti-ajrore amerikane. Raketa goditi një rafineri nafte në Bahrein, sipas një deklarate qeveritare dhe pamjeve në mediat sociale. Një ditë më parë, Irani kreu gjithashtu një sulm me dron në një qendër të dhënash të Amazon në Bahrein, ndërsa dy objekte të Amazon u shënjestruan nga dronët në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Sipas zyrtarëve iranianë, ushtria iraniane ka qëlluar më shumë raketa dhe dronë në objektiva në shtetet fqinje arabe. Emiratet dhe Bahreini kanë qenë më të shënjestruarit.
Numri i të vdekurve në rajon rritet
Ndërsa viktimat më të rënda kanë qenë në Iran dhe Liban, më shumë se dy duzina njerëz janë vrarë edhe në vende të tjera – në sulmet iraniane ndaj Izraelit dhe shteteve të Gjirit dhe në sulmet ajrore SHBA-Izrael në Irak.
Irani sulmon grupet separatiste
Ministria e inteligjencës së Iranit thotë se ka synuar “grupet terroriste separatiste” që po përpiqeshin të kalonin kufirin perëndimor të vendit me mbështetjen e SHBA-së. Deklarata besohet se i referohet sulmeve ndaj grupeve kurde me bazë në Irak. Burime më parë i thanë CNN se CIA po punon për të armatosur forcat kurde për të nxitur një kryengritje në Iran.
Reagimi i tregjeve
Tregjet e aksioneve aziatike u rikuperuan të enjten pas një rënieje të ndjeshme një ditë më parë. Por aksionet amerikane vazhduan të binin ndërsa çmimet në rritje të naftës, të nxitura nga lufta e Iranit, shtuan shqetësimin e investitorëve. Aksionet evropiane gjithashtu e mbyllën ditën më poshtë. Çmimet e naftës shënuan rritjen e tyre më të madhe njëditore që nga maji 2020, gjatë bllokimeve më të rrepta gjatë pandemisë.
Sulm ndaj Azerbajxhanit?
Sulmet me dronë plagosën dy persona dhe dëmtuan një terminal aeroporti pranë kufirit Iran-Azerbajxhan, thanë autoritetet azerbajxhanase. Ky do të ishte sulmi i parë ndaj vendit që nga fillimi i konfliktit. Forcat e armatosura të Iranit mohuan se kanë lëshuar dronë.
