Vendet evropiane po kërkojnë me padurim një plan emergjence për të parandaluar një ngërç të mundshëm ekonomik në Ukrainë në fillim të vitit të ardhshëm, nëse nuk arrijnë një marrëveshje mbi përdorimin e aseteve të ngrira ruse për të financuar mbrojtjen e Kievit.
Në një samit një muaj më parë, udhëheqësit e Bashkimit Evropian shpresonin të binin dakord mbi një propozim për të përdorur asetet e ngrira të Moskës për të siguruar një “kredi kompensimi” prej 140 miliardë eurosh për Ukrainën, por propozimi u ndesh me kundërshtimin e fortë të kryeministrit belg Bart De Wever, ku ndodhen shumica e fondeve.
Tani, me intensifikimin e bisedimeve të paqes dhe krizën e likuiditetit në Ukrainë, çështja e menaxhimit të burimeve ruse është bërë urgjente.
“Nëse nuk veprojmë, të tjerët do të veprojnë para nesh”, tha një zyrtar i BE-së për Politico.
Zyrtarët evropianë kanë vënë në dukje se plani i ri i paqes i Donald Trump mund të forcojë mbështetjen për planin për të përdorur fondet e ngrira si një kredi dëmshpërblimi.
Sipas planit, paratë mund t’i kthehen Moskës vetëm në rast se Rusia pranon të paguajë dëmshpërblimet e luftës në të ardhmen.
Diplomatët e BE-së presin që Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, t’i kërkojë stafit të saj të paraqesë një draft teksti ligjor për kredinë e kompensimit në ditët në vijim, ndërsa momentumi për një zgjidhje rritet. “Hapi tjetër është tani që Komisioni të jetë gati të paraqesë një tekst ligjor”, u tha von der Leyen ligjvënësve në Strasburg të mërkurën, pa specifikuar se kur do të paraqitej dokumenti.
Megjithatë, pavarësisht diskutimeve intensive midis Belgjikës dhe Komisionit në javët e fundit, Bart De Wever ende shpreh rezerva në lidhje me përgjegjësitë ligjore dhe rrezikun e hakmarrjes nga Moska nëse fondet ruse do të përdoren për kredinë.
Prandaj, politikëbërësit e Brukselit po pyesin veten se si ta ndihmojnë Ukrainën nëse kredia e propozuar për kompensim nuk paraqitet në kohë për miratim nga udhëheqësit evropianë në samitin e 18 dhjetorit.
Skenari për një kredi urë
Sipas katër zyrtarëve, një mundësi që fiton mbështetje është një kredi urë, e financuar nga kreditë e BE-së, për të ruajtur likuiditetin e Ukrainës deri në fillim të vitit 2026. Kjo do të siguronte më shumë kohë për të miratuar një kredi të plotë kompensimi, duke përdorur burime ruse, e cila do të ishte e pranueshme për Belgjikën.
- Dy diplomatë thanë se Ukraina mund të detyrohet të shlyejë kredinë fillestare urë për BE-në sapo të marrë fonde për kredinë afatgjatë të kompensimit. Një zgjidhje tjetër e mundshme mund të jetë një kombinim i një kredie kompensimi dhe një kredie të përbashkët të BE-së.
“Nuk shoh ndonjë skenar në të cilin taksapaguesit evropianë do ta paguajnë faturën nga xhepat e tyre”, u tha von der Leyen ligjvënësve të mërkurën.
Të dërguarit e BE-së diskutuan opsionet me Komisionin Evropian gjatë një takimi në Bruksel të martën. Vende duke përfshirë Francën, Gjermaninë, Holandën, Lituaninë dhe Luksemburgun kanë ushtruar presion mbi Komisionin që të ecë përpara me propozimet për financimin e Ukrainës, tha një zyrtar.
Perspektiva e një modeli financimi urëlidhës u ngrit më 4 nëntor nga Komisioneri Evropian i Financave Valdis Dobrovskis, i cili vuri në dukje: “Sa më shumë të vonohemi, aq më e vështirë do të bëhet”.
Koha po mbaron.
Komisioni është plotësisht i vetëdijshëm për nevojën urgjente për të gjetur një zgjidhje, pasi Kievi paralajmëron se fondet e tij do të mbarojnë në muajt e parë të vitit të ardhshëm.
Të martën, Presidenti francez Emmanuel Macron tha se aleatët e BE-së do të finalizojnë një zgjidhje “në ditët në vijim” që do të “sigurojë fonde” dhe “do të fuqizojë Ukrainën”.
Në planin afatgjatë, kredia kompensuese konsiderohet gjerësisht si opsioni i vetëm realist. Shtetet anëtare të BE-së nuk janë të gatshme të shfrytëzojnë buxhetet e tyre kombëtare për të ofruar ndihmë financiare për Ukrainën. Shumë prej tyre tashmë po përballen me deficite buxhetore dhe kosto të larta financimi. Prandaj, heqja e kundërshtimeve të Belgjikës dhe pjesëmarrja e saj në plan konsiderohen vendimtare.
“Shpresojmë të kapërcejmë rezervat e tyre”, tha një diplomat i BE-së. “Ne me të vërtetë nuk shohim ndonjë mundësi tjetër të mundshme përveç kredisë kompensuese”.
- Një ide mund të jetë “kombinimi i opsionit të kredisë kompensuese me një nga opsionet e tjera”, tha diplomati. Megjithatë, kjo “nuk duhet të zgjasë shumë, sepse padyshim ekziston një ndjenjë urgjence dhe situata është urgjente”.
Ende ka probleme me krijimin e një kredie urë duke përdorur kredi të përbashkëta të BE-së, të cilat disa komentues i kanë quajtur “Eurobono”, megjithëse të tjerëve nuk u pëlqen ky term.
Ndoshta pengesa më e madhe do të jetë fakti se ky lloj kredie e BE-së do të kërkonte mbështetjen unanime të 27 shteteve anëtare të bllokut, ndërsa Hungaria ka kundërshtuar prej kohësh masat e reja për të financuar përpjekjet e luftës së Ukrainës.
Megjithatë, ka të ngjarë të ndihmojë fakti që kredia urë është e destinuar për rindërtimin e Ukrainës, jo për financimin e makinës së saj të luftës.
Një faktor tjetër do të jetë momenti i ripërtërirë drejt një marrëveshjeje paqeje, pasi ekipi i Trump do të përpiqet të shtyjë zyrtarët ukrainas dhe rusë të arrijnë një marrëveshje.
Planet në zhvillim e sipër për një propozim paqeje përfshijnë përdorimin e aseteve të ngrira për të financuar rindërtimin e Ukrainës. Javën e kaluar, zyrtarët evropianë reaguan me zhgënjim ndaj sugjerimit se plani origjinal amerikan do t’u sillte dobi Shteteve të Bashkuara duke përdorur këto asete.
Sipas diplomatëve, udhëheqësit e BE-së tani shpresojnë ta kenë bindur ekipin e Trump se ata kanë fjalën e fundit për atë që do të ndodhë me këto asete, si dhe për afatin kohor për heqjen e sanksioneve evropiane kundër rrugës së Rusisë dhe Ukrainës drejt anëtarësimit në BE.