Kopenhagen, 22 tetor 2025 – Sipas një studimi të ri të kryer nga Universiteti Teknik i Danimarkës, thotë se Groenlanda nuk është më aq e palëvizshme sa dikur.
Ishulli po lëviz rreth dy centimetra në vit në veriperëndim, por jo vetëm kaq: ai po përjeton gjithashtu tension, kompresim dhe përdredhje që po ndryshojnë formën dhe madhësinë e tij.
Me fjalë të tjera, ishulli i dytë më i madh në botë po ndryshon ngadalë formën para syve tanë. Ose, më saktë, para syve të satelitëve që e vëzhgojnë nga hapësira.
Dy Shkaqet e Transformimit
Ekzistojnë dy faktorë kryesorë që qëndrojnë në themel të transformimit të Groenlandës. I pari, i lidhur, me një ndryshim, me ndryshimin e klimës dhe ngrohjen globale në veçanti, është shkrirja e përshpejtuar e akullit. Duke u tkurrur vazhdimisht për shkak të rritjes së temperaturave, masat e mëdha akullnajore po lirojnë peshën që ka shtypur koren e Tokës për mijëvjeçarë, duke e shtyrë Groenlandën jashtë dhe duke ndryshuar strukturën e saj.
Megjithatë, procesi i dytë ka origjinë shumë më të vjetër: ai përfshin vendosjen e ngadaltë të shkëmbit themelor që filloi pas përfundimit të epokës së fundit të akullit, afërsisht 20,000 vjet më parë. Korja e Tokës, edhe sot, po reagon ndaj humbjes së asaj shtrese gjigante akulli duke u ngritur dhe deformuar gradualisht.
Siç shpjegohet nga Danjal Longfors Berg, autori kryesor i studimit të botuar në Journal of Geophysical Research, “masat e akullit që janë shkrirë në dekadat e fundit e kanë shtyrë Groenlandën jashtë, ndërsa lëvizjet e mbetura të akullnajave të fundit po bëjnë që ajo të ngrihet dhe të tkurret njëkohësisht”.
Një zbulim me implikime praktike
Për të arritur në përfundimin se Groenlanda po ndryshon formë, studiuesit në DTU Space përdorën një rrjet prej 58 stacionesh të Sistemit Satelitor të Navigimit Global (GNSS) të shpërndara në të gjithë territorin e ishullit të madh danez. Falë këtyre matjeve shumë të sakta, ata ishin në gjendje të vëzhgonin se si disa zona po zgjaten, ndërsa të tjerat po tkurren, në një ekuilibër dinamik të vazhdueshëm. “Kjo është hera e parë që kemi qenë në gjendje të përshkruajmë lëvizjet horizontale të Groenlandës me këtë nivel detajesh”, theksoi Danjal Longfors Berg.
Hulumtimi i fundit jo vetëm që ofron njohuri të reja mbi proceset gjeofizike të Arktikut, por gjithashtu ofron informacione me implikime të rëndësishme praktike. Deformimet e tokës ndikojnë në kartografi, gjeodezi (studimi i formës së Tokës) dhe navigimin satelitor, pasi edhe pikat e referencës që konsiderohen konvencionalisht “të fiksuara” në të vërtetë po ndryshojnë pozicion.
Në përgjithësi, puna e Universitetit Teknik të Danimarkës zbulon se si planeti ynë po ndryshon vazhdimisht, madje edhe në rajonet që dikur konsideroheshin të palëvizshme dhe të largëta. Groenlanda, me akullnajat e saj që shkrijnë dhe tokën që ndryshon ngadalë, bëhet kështu një laborator natyror që demonstron, bazuar në të dhëna objektive gjeologjike, ndikimin e ndryshimeve klimatike në strukturën e Tokës.
