Nga Prof. Dr. Pal Nikolli
Raporti i fundit i Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit (CPI) për vitin 2025, i pasqyruar në hartën bashkëngjitur, paraqet një radiografi shqetësuese të integritetit publik në shkallë globale. Përmes një kromatografie ku e kuqja e ndezur paralajmëron rrezikun e “kapjes së shtetit”, dokumenti na fton të reflektojmë mbi një krizë lidershipi që po gërryen themelet e demokracisë, veçanërisht në rajonin tonë.
Shqipëria dhe Ballkani: Mes stanjacionit dhe etjes për drejtësi!
Nëse vëzhgojmë me kujdes hartën bashkëngjitur, Ballkani Perëndimor shfaqet si një zonë ku ngjyrat e errëta dominojnë, duke dëshmuar se korrupsioni mbetet një sfidë sistematike dhe jo thjesht sporadike. Shqipëria, pavarësisht reformave të bujshme, mbetet nën prizmin e kritikës globale.
Rekomandimi i parë i imazhit, sigurimi i një drejtësie të pavarur, është pika ku thyhet suksesi i shtetit shqiptar. Ndërsa institucionet e reja të drejtësisë po tentojnë të godasin pandëshkueshmërinë, harta na kujton se perceptimi publik mbetet i lartë sa kohë që ndikimi politik nuk është rregulluar plotësisht. Në Ballkan, korrupsioni nuk është thjesht haraç, por një mekanizëm që pengon rrugëtimin drejt Bashkimit Europian.
Europa: Një kontinent me dy shpejtësi integriteti!
Harta nxjerr në pah një Europë të ndarë. Në njërën anë kemi modelin nordik (ngjyra e verdhë), ku transparenca në shërbimet publike dhe buxhet është normë jetese. Në anën tjetër, Europa Juglindore dhe ajo Lindore po përballen me një “rënie afatgjatë të lidershipit antikorrupsion”.
Kjo rënie nuk vjen nga mungesa e ligjeve, por nga mungesa e vullnetit për të mbrojtur shoqërinë civile dhe sinjalizuesit (whistleblowers). Siç sugjerohet në pikën e katërt të dokumentit, pa një zë të lirë që denoncon abuzimet pa frikën e hakmarrjes, mekanizmat monitorues të shtetit mbeten “dhëmbë pa kafshim”.
Ilaçi: Gjashtë shtyllat e rimëkëmbjes!
Harta nuk mjaftohet me pasqyrimin e problemit, por propozon një manual shpëtimi. Për vendet si Shqipëria, ky manual kërkon:
– Pavarësi gjyqësore: Drejtësia duhet të jetë e aksesueshme nga të gjithë, jo vetëm nga të fuqishmit.
– Transparencë Financiare: Buxhetet publike duhet të jenë “libra të hapur” për qytetarët.
– Ndëshkim për “Peshqit e mëdhenj”: Lufta ndaj flukseve financiare të paligjshme duhet të jetë pa kompromis.
Si përfundim, harta e vitit 2025 është një thirrje për të vepruar përpara se e kuqja e korrupsionit të bëhet ngjyra e përhershme e institucioneve tona. Për Shqipërinë, integrimi europian nuk kalon nga zyrat e Brukselit, por nga zbatimi i pikave të shënuara në këtë imazh. Vetëm duke kaluar nga “perceptimi i korrupsionit” te “perceptimi i ndëshkueshmërisë”, ne mund të aspirojmë që në vitet e ardhshme, harta jonë të marrë shkëlqimin e verdhë të vendeve me demokraci të pjekur.
