Njolla e Kuqe e Madhe e Jupiterit vazhdon të befasojë astronomët dhe shkencëtarët, të cilët ende nuk e kanë kuptuar pse ajo vazhdon të ndryshojë formë. Përveç zvogëlimit të viteve të fundit, imazhet e reja të marra nga Teleskopi Hapësinor Hubble i NASA-s midis dhjetorit 2023 dhe marsit 2024 zbuluan se madhësia e saj luhatet, sikur Njolla e Madhe e Kuqe po shtyhej ose shtrydhej, si një top stresi.
Detajet e vëzhgimeve të reja, të publikuara në një studim të ri në The Planetary Science Journal, u prezantuan në takimin e 56-të vjetor të DPS, Divizioni për Shkencën Planetare të Shoqërisë Astronomike Amerikane, i cila u mbajt në Boise, Idaho, më 6. deri më 10 tetor 2024.
Çfarë është njolla e kuqe e madhe e Jupiterit- Njolla e Madhe e Kuqe është stuhia kryesore anticiklonike e Jupiterit, domethënë një lloj vorbulle anticiklonike (me presion të lartë) që vërehet në shumë atmosfera planetare të Sistemit tonë Diellor.
Ndryshe nga vorbullat e vëzhguara në Tokë, të cilat zgjasin më së shumti disa vjet, anticiklonet e mëdha të planetëve gjigantë si Jupiteri mund të vazhdojnë për shumë dekada: Njolla e Madhe e Kuqe, në veçanti, është vëzhguar për të paktën 150 vjet nga astronomët, dhe ndoshta edhe për 350 vjet po të marrim parasysh vëzhgimet e para të Giovanni Cassini-t.
Që nga zbulimi i saj, natyra e kësaj stuhie rrotulluese, e cila rrotullohet në drejtim të kundërt të akrepave të orës, e bllokuar midis erërave të forta që tejkalojnë 643 kilometra në orë, ka qenë objekt studimi: struktura e saj, si dhe evolucioni i saj madje dhe karakteristika e sajë është bërë më e dallueshme, d.m.th ngjyra portokalli, janë vetëm disa nga aspektet mbi të cilat ende ka shumë pyetje.
Pse njolla e kuqe e madhe e Jupiterit vazhdon të ndryshojë formë- Fakti që Njolla e Madhe e Kuqe e Jupiterit vazhdon të lëvizë dhe të ndryshojë formën nuk është diçka e papritur: dihet në fakt se përmasat e stuhisë së madhe anticiklonike që ka shpërthyer në hemisferën jugore të gjigantit të gazit për shekuj luhaten gjatë lëvizjes së saj drejt perëndimit. .
“Megjithëse dihet se lëvizja e Njollës së Madhe të Kuqe ndryshon pak në gjatësi, ne nuk prisnim të shihnim gjithashtu luhatjen e madhësisë së saj. Me sa dimë, kjo nuk është identifikuar kurrë më parë,” tha autorja kryesore e studimit, shkencëtarja planetare Amy Simon e Qendrës së Fluturimeve Hapësinore Goddard të NASA-s. Kjo është me të vërtetë hera e parë që kemi pasur kadencën e duhur të imazhit të Njollës së Madhe të Kuqe.
Me rezolucionin e lartë të Hubble, mund të themi se njolla e kuqe e madhe e Jupiterit është padyshim dicka që shtrëngohet brenda dhe jashtë në të njëjtën kohë ndërsa lëviz më shpejt dhe më ngadalë. Ishte shumë e papritur dhe për momentin nuk ka shpjegime hidrodinamike”.
Falë të dhënave nga Teleskopi Hapësinor Hubble, astronomët matën madhësinë, formën, shkëlqimin, ngjyrën dhe vorbullën e Njollës së Kuqe të Madhe në një cikël të plotë lëkundjeje: vëzhgimet ultravjollcë, në veçanti, treguan se bërthama e copëzës bëhet më e ndritshme gjatë kohës kur stuhia është më e fortë , duke sugjeruar se ka më pak mjegull brenda.
“Ndërsa përshpejtohet dhe ngadalësohet, Njolla e Madhe e Kuqe shtyn rrjedhat e avionëve në veri dhe në jug”, shtoi astronomi dhe autori bashkë-drejtues i studimit, Mike Wong nga Universiteti i Kalifornisë në Berkeley. Është e ngjashme me një sanduiç ku fetat e bukës detyrohen të fryhen kur ka shumë mbushje në qendër.” Ekipi ka studiuar ndryshimet në Njollën e Madhe të Kuqe që kur programi Trashëgimia e Atmosferës së Planetit të Jashtëm (OPAL), iniciativa e NASA-s që synonte studimin e atmosferave të planetëve gjigantë të Sistemit Diellor (Jupiteri, Saturni, Urani dhe Neptuni) u nis, në 2014: sipas studiuesve, Njolla e Madhe e Kuqe do të vazhdojë të tkurret përpara se të marrë një formë të qëndrueshme dhe më pak të zgjatur.
“Për momentin ajo është duke e tejmbushur brezin e saj të gjerësisë në krahasim me fushën e erës – specifikoi Simon –. Sapo të ngushtohet brenda atij brezi, erërat do ta mbajnë atë në vend
