Irani ia paraqet çështjen OKB-së
Irani përdori një forum të sigurisë detare të Kombeve të Bashkuara për të akuzuar Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin për nxitjen e krizës së vazhdueshme në Ngushticën e Hormuzit. Përfaqësuesi i Teheranit argumentoi se Irani po përballet me një luftë agresioni dhe se veprimet e tij në Gjirin Persik duhet të interpretohen si përgjigje mbrojtëse ndaj presionit të jashtëm ushtarak.
Kjo qasje është qendrore në strategjinë diplomatike të Iranit. Në vend që ta paraqesë përplasjen për Hormuzin si një mosmarrëveshje të izoluar mbi trafikun detar, Teherani po kërkon ta lidhë atë drejtpërdrejt me veprimet ushtarake të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit. Sipas versionit të Iranit, kufizimet dhe presioni në Ngushticë nuk janë shkaku i krizës, por pasojë e sulmeve kundër tij.
Ky pretendim duhet të trajtohet me kujdes. Ai është qëndrimi i Iranit, jo një vendim i pavarur ligjor. Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli e hedhin poshtë këtë interpretim dhe pohojnë se veprimet e tyre justifikohen nga sjellja, kërcënimet dhe përshkallëzimi i Iranit në rajon.
Hormuzi bëhet një fushë beteje ligjore dhe diplomatike
Ngushtica e Hormuzit është bërë pika e presionit më të madh, sepse lidh drejtpërdrejt luftën me tregtinë globale. Kjo rrugë është thelbësore për transportin e naftës dhe gazit, dhe çdo ndërprerje atje ndikon shpejt në tregjet e energjisë, kostot e transportit detar dhe frikën nga inflacioni, shumë përtej Lindjes së Mesme.
Kjo është arsyeja pse debati në OKB është i rëndësishëm. Çështja nuk ka më të bëjë vetëm me kontrollin ushtarak; ajo lidhet edhe me të drejtën ndërkombëtare, lirinë e lundrimit dhe mundësinë që një shtet të kufizojë kalimin në një korridor të madh global detar gjatë një konflikti.
Irani po përpiqet ta mbrojë sjelljen e tij si legjitime dhe mbrojtëse. Megjithatë, qeveritë e tjera synojnë ta mbajnë ngushticën të hapur, duke paralajmëruar se korridoret detare të përdorura për transport ndërkombëtar nuk duhet të bëhen një mjet presioni në një konflikt më të gjerë.
Teherani thotë se po i përgjigjet agresionit
Pozicioni i Iranit është se kriza e Hormuzit nuk lindi në një vakum. Teherani pretendon se Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli i rritën tensionet të parët dhe se veprimet iraniane janë pjesë e një përgjigjeje ndaj agresionit. Qëllimi është të fitohet solidaritet diplomatik dhe të ndikohet mënyra se si interpretohen negociatat e ardhshme.
Koha ka rëndësi, sepse Irani ka ofruar gjithashtu të rihapë Ngushticën e Hormuzit nëse Shtetet e Bashkuara heqin bllokadën dhe lufta përfundon. Ky propozim e vendos Hormuzin në qendër të një marrëveshjeje të mundshme, por nuk e zgjidh çështjen më të thellë të programit bërthamor të Iranit.
Uashingtoni mbetet i pakënaqur, sepse, sipas raportimeve, propozimi iranian i shtyn bisedimet bërthamore deri pas përfundimit të luftës dhe zgjidhjes së çështjeve që lidhen me korridoret detare. Kështu, të dyja palët vazhdojnë të përplasen jo vetëm për faktet, por edhe për rendin e një marrëveshjeje të mundshme.
Diplomacia mbetet e bllokuar në të njëjtën çështje
Shkëmbimi në OKB nxjerr në pah të njëjtin problem që ka bllokuar diplomacinë edhe diku tjetër. Irani dëshiron që lufta, bllokada dhe kriza e Hormuzit të adresohen së pari. Shtetet e Bashkuara duan që çështja bërthamore të jetë në tryezë që në fillim.
Ky mospërputhje në kohë ka bllokuar vazhdimisht progresin, edhe pse diplomacia rajonale vazhdon përmes Pakistanit, Omanit, Katarit dhe Rusisë. Vërejtjet e Iranit në OKB janë pjesë e kësaj strategjie më të gjerë: Teherani po përpiqet të ndërtojë një rast ligjor dhe politik për të zhvendosur presionin drejt përfundimit të luftës dhe rihapjes së Hormuzit, përpara se të kërkojë lëshime bërthamore.
Për Uashingtonin, kjo ka të ngjarë të jetë e papranueshme. Pranimi i një marrëveshjeje që fillon nga Hormuzi mund të lehtësojë krizën e menjëhershme ekonomike, por gjithashtu mund t’i ofrojë lehtësim Iranit përpara se Shtetet e Bashkuara të arrijnë rezultate mbi çështjen bërthamore.
Çfarë ndodh tani
Përfundimi më i rëndësishëm është se kriza e Hormuzit tani është shndërruar në një përballje në stilin e një “gjykate” në OKB. Irani akuzon Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin për agresion. Uashingtoni dhe aleatët e tij kërkojnë liri lundrimi dhe argumentojnë se Irani nuk mund ta përdorë ngushticën si levë.
Derisa të dyja palët të bien dakord për atë që vjen e para, konflikti ka të ngjarë të mbetet i bllokuar midis narrativave konkurruese: Irani thotë se po mbron veten, ndërsa Shtetet e Bashkuara argumentojnë se Teherani duhet së pari të adresojë çështjen bërthamore përpara se të ecë përpara me një marrëveshje më të gjerë.
