Irani e vendos Ngushticën e Hormuzit në qendër të kërkesave diplomatike
Irani nuk e konsideron Ngushticën e Hormuzit një çështje dytësore në bisedime. Reuters raportoi se Teherani riafirmoi sovranitetin e tij mbi ngushticën në përgjigjen e tij ndaj propozimit më të fundit të paqes të SHBA-së, së bashku me kërkesat për kompensim, lehtësim të sanksioneve dhe fund të bllokadës detare.
Kjo është e rëndësishme sepse tregon se Hormuzi nuk është më i vetëm në sfondin e luftës. Për Teheranin, ai është bërë një pikë qendrore e çdo marrëveshjeje më të gjerë. Ky interpretim bazohet në përshkrimin e Reuters për pozicionin negociues të Iranit.
Kjo kërkesë ka qenë në bisedime për javë të tëra.
Çështja e sovranitetit nuk doli papritur. Reuters raportoi në prill se Irani kishte propozuar njohjen e sovranitetit të tij mbi Ngushticën e Hormuzit gjatë përpjekjeve të mëparshme diplomatike për një armëpushim, dhe se kjo kërkesë tashmë konsiderohej e papranueshme për Uashingtonin.
Kjo vazhdimësi është e rëndësishme. Tregon se Teherani nuk e sheh kontrollin e Hormuzit si një kartë negociuese që duhet braktisur lehtë, por si një nga përfitimet strategjike që kërkon të sigurojë nga lufta dhe negociatat. Ky interpretim bazohet në raportimet e mëparshme të Reuters mbi bisedimet e armëpushimit.
Teherani po e ripërcakton gjithashtu Ngushticën e Hormuzit në praktikë.
Pretendimi diplomatik i Iranit mbështetet nga veprimet e tij në terren. Reuters raportoi më 12 maj se një oficer i Korpusit të Gardës Revolucionare tha se Irani tani e përcakton Ngushticën e Hormuzit si një zonë shumë më të gjerë operative, që shtrihet nga Jask në Ishullin Siri. Reuters kishte raportuar gjithashtu më parë se Teherani kishte krijuar një mekanizëm të ri që kërkon që anijet tregtare të koordinojnë tranzitin me autoritetet ushtarake iraniane.
Kjo do të thotë që Irani po kërkon ta bëjë sovranitetin të prekshëm, jo vetëm një pohim politik. Ai po përdor kontrollet detare të kohës së luftës për të forcuar pretendimin e tij ligjor dhe politik në negociata. Ky interpretim bazohet në raportimin e Reuters mbi zonën e zgjeruar operative dhe rregullat e tranzitit.
Çfarë ndodh tani
Pyetja e menjëhershme është nëse Hormuzi do të bëhet një nga çështjet që do të diskutohen në një marrëveshje më të gjerë, apo një nga pikat që mund të bllokojnë një marrëveshje krejtësisht. Raportimi i Reuters sugjeron se rreziku i fundit është real, sepse Teherani ka mbajtur kërkesën e tij për sovranitet në raunde të shumta diplomatike, duke shtrënguar gjithashtu kontrollin mbi tranzitin aktual.
Për momentin, pika më e qartë është se kërkesa e Iranit që sovraniteti i tij mbi Hormuzin të njihet nuk është një shënim anësor. Është një nga shenjat më të qarta se lufta nuk ka më të bëjë vetëm me raketa, sanksione apo uranium. Ajo gjithashtu ka të bëjë me atë se kush vendos rregullat e kalimit në një nga rrugët ujore më të rëndësishme në botë.
