Jetëgjatësia në Shtetet e Bashkuara është rritur në 79 vjet në vitin 2024, duke arritur një nivel rekord dhe duke u rikthyer në nivelet e para pandemisë, sipas të dhënave të fundit nga Qendra Kombëtare për Statistikat e Shëndetit (NCHS) e Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC).
Siç theksoi Robert Anderson i NCHS, sipas Euronews, ky përmirësim është “pothuajse tërësisht pozitiv”: rritja e jetëgjatësisë nuk i atribuhet vetëm rënies së vdekjeve nga COVID-19, por edhe një uljeje të përgjithshme të vdekshmërisë nga shkaqet kryesore të vdekjes. Në vitin 2024, rreth 3.07 milion vdekje janë regjistruar në SHBA, pothuajse 18,000 më pak se në vitin 2023, ndërsa shkalla e vdekshmërisë ka rënë në të gjitha grupet racore dhe etnike, si për burrat ashtu edhe për gratë.
Pandemia pati një ndikim të rëndësishëm në jetëgjatësinë në vitin 2021, e cila ra në pak më pak se 76.5 vjet, pas më shumë se 1.2 milion vdekjeve nga COVID-19. Pas atij momenti, ka filluar një rimëkëmbje graduale, e cila është forcuar më tej në vitin 2024: COVID-19, që dikur ishte ndër shkaqet kryesore të vdekjes, tani është “larguar” nga dhjetë të parat.
Në të njëjtën kohë, sëmundjet e zemrës mbeten shkaku kryesor i vdekshmërisë në SHBA, por për të dytin vit radhazi, shkalla e vdekshmërisë për këtë shkak ka rënë me rreth 3%. Dr. Sadiya Khan, nga Universiteti Northwestern, e lidh këtë përmirësim me një kombinim faktorësh: përparimet në trajtimet, menaxhimin më të mirë të pacientëve dhe zhvillimet që ndikojnë në rrezikun kardiovaskular, si menaxhimi i peshës.
Rënia më e madhe u regjistrua në vdekjet nga “lëndimet e paqëllimshme”, një kategori që përfshin mbidozat e drogës, që u ulën me më shumë se 14% në vitin 2024. Studiuesi Andrew Stokes, nga Universiteti i Bostonit, tha se të dhënat tregojnë jo vetëm një përmbysje të plotë të ndikimit të pandemisë, por edhe një përmirësim më të qëndrueshëm në krizën e mbidozës.
Megjithatë, “ka ende shumë për të bërë”. Me rënien e COVID-19 nga dhjetë shkaqet kryesore të vdekjes, vetëvrasjet janë futur në këtë grup, megjithatë ato gjithashtu kanë pësuar një rënie në vitin 2024, ashtu si edhe vrasjet.
Për vitin 2025, shifrat nuk janë ende përfundimtare, por të dhënat paraprake tregojnë rreth 3.05 milion vdekje. Anderson vlerëson se numri përfundimtar mund të rishikohet lart ndërsa përfshihen më shumë certifikata, por ai pret që vitin të mbyllet me një përmirësim të vogël krahasuar me vitin 2024.
Megjithatë, SHBA-ja ende mbetet prapa shumë vendeve të tjera. Për shembull, në Bashkimin Evropian, jetëgjatësia në vitin 2024 vlerësohet të jetë 81.7 vjet./ygeiamou
