Një dhurues sperme, i cili pa vetëdije mbante një mutacion gjenetik që rrit ndjeshëm rrezikun e kancerit dhe ka lindur të paktën 196 fëmijë në të gjithë Evropën, është zbuluar nga një hetim gazetaresk nga 14 organizata.
Siç raporton BBC, e cila mori pjesë në hetim, disa nga këta fëmijë kanë vdekur tashmë dhe vetëm një numër i vogël që trashëguan mutacionin do t’i shpëtojnë kancerit gjatë jetës së tyre.
Banka Evropiane e Spermës e Danimarkës, e cila shiti spermën, tha se kishte “ngushëllime të thella” për familjet e prekura dhe pranoi se sperma u përdor për të lindur shumë foshnje në disa vende, përfshirë dhe Shqipërinë, siç raportohet nga BBC.
Dhuruesi i spermës kaloi gjenin e kancerit te 197 fëmijë në vendet evropiane dhe Shqipëri, ku disa kanë vdekur tashmë.
Sperma në fjalë erdhi nga një person anonim i cili u pagua për të dhuruar si student, duke filluar nga viti 2005, dhe më pas u përdor nga gratë për rreth 17 vjet. Ai kishte kaluar testet e kontrollit të donatorëve, por ADN-ja në disa nga qelizat e tij pësoi mutacion para se të lindte.
“Kjo shkaktoi dëmtime në gjenin TP53, i cili ka një rol kritik në parandalimin e qelizave në trup që të bëhen kancerogjene. Pjesa më e madhe e trupit të dhuruesit nuk përmban formën e rrezikshme të TP53, por deri në 20% e spermës së tij e përmban. Megjithatë, fëmijët e lindur nga sperma e prekur do të kenë mutacionin në çdo qelizë të trupit të tyre. Kjo njihet si sindroma Li Fraumeni dhe shoqërohet me një shans prej 90% për të zhvilluar kancer, veçanërisht në fëmijëri, si dhe kancer të gjirit më vonë në jetë”, raportoi BBC.
“Është një diagnozë e tmerrshme. Është një diagnozë shumë e vështirë për një familje, ekziston një barrë e përjetshme e të jetuarit me këtë rrezik”, tha Claire Turnbull, një gjenetiste e kancerit në Institutin e Kërkimeve të Kancerit në Londër.
Banka Evropiane e Spermës tha se “vetë dhuruesi dhe anëtarët e familjes së tij nuk janë të sëmurë” dhe se një mutacion i tillë “nuk zbulohet në mënyrë parandaluese nga testimi gjenetik”, duke shtuar se ata “e përjashtuan menjëherë” dhuruesin sapo u zbulua problemi me spermën e tij.
Çështja filloi të zbulohej kur mjekët që ekzaminonin fëmijë me kancer të lidhur me dhurimin e spermës ngritën shqetësime me Shoqatën Evropiane të Gjenetikës Njerëzore.
Ata thanë se kishin identifikuar 23 fëmijë me mutacionin nga 67 fëmijë të njohur në atë kohë. Dhjetë prej tyre ishin diagnostikuar tashmë me kancer.
“Studimi zbuloi se numri i përgjithshëm është të paktën 197 fëmijë, por mund të mos jetë numri përfundimtar pasi të dhënat nuk janë marrë nga të gjitha vendet. Gjithashtu nuk dihet se sa prej këtyre fëmijëve kanë trashëguar variantin e rrezikshëm”, raporton BBC.
“Kemi shumë fëmijë që kanë zhvilluar tashmë kancer. Kemi disa fëmijë që kanë zhvilluar tashmë dy kancere të ndryshme dhe disa prej tyre kanë vdekur tashmë në një moshë shumë të re”, tha Edwin Kasper, një gjenetist i kancerit në Spitalin Universitar të Rouen, i cili prezantoi të dhënat fillestare.
BBC paraqet rastin e “Celine”, një nëne beqare në Francë, fëmija i së cilës u ngjiz me spermë donatori 14 vjet më parë dhe ka mutacionin. Gruaja mori një telefonatë nga klinika e fertilitetit që përdorte në Belgjikë, ku i kërkohej që ta testonte vajzën e saj. Ajo thotë se nuk ka “absolutisht asnjë qëllim të keq” ndaj donatorit, por e konsideron të papranueshme që iu dha spermë që “nuk ishte e pastër, nuk ishte e sigurt, ishte e rrezikshme”.
“Nuk e dimë kur, nuk e dimë kush do të jetë dhe nuk e dimë sa. E kuptoj që ka një shans të lartë që të ndodhë dhe kur të ndodhë, do të zihemi dhe nëse është shumë, do të zihemi shumë herë”, shtoi ajo për fëmijën e saj dhe rrezikun e zhvillimit të kancerit.