Ai nuk është një figurë publike, nuk është akademik, por sigurisht është i kulturuar, është i lexuar, është beismtar, qytetar dhe atdhetar.
Ajo cfarë ka hartuar në pak rreshta është një lloj manifesti politik unik; me referencë kuranore ai vizaton Shqipërinë e së ardhmes, thjesht, qartë dhe plot thelb. Është bash ajo Shqipëri që shqiptarët e kërkojnë por nuk e artikulojnë dot kaq qashtërsisht. Është ajo Shqipëria që, thënë me gjuhë tjetër, nuk është bërë akoma dhe që shpresa se do të bëhet është në venitje e sipër.
Por, hartuesi i këtij manifesti të rrallë, qyshse e ka ideuar, beson se do të bëhet.
Është një manifest që e përshkron morali, ose shërimi moral i një shoqërie, gjë që nuk haset askund në ligjërimet e atyre që ushtrojnë pushtet apo aspirojnë pushtet.
Është Gentian Jetishti ai që e ka hartuar. Është një manifest që çdo politikan shqiptar duhet ta lexojë, edhe pse e sigurt do të ndihej kaq për boshësinë që do të evidentonte te vetja; duhet ta lexojë çdo shqiptar gjithashtu, për ta kuptuar më qartë se si duhej të ishte Shqipëria që ai e ëndërron.
Manifesti:
Dhjetë Parimet e Kartës Morale të Shqipërisë së së Ardhmes
- Parimi i Dinjitetit Hyjnor të Njeriut
Çdo njeri është krijesë e Zotit dhe bart dinjitet që s’varet nga gjinia, feja, pasuria apo prejardhja.
Asnjë sistem, pushtet apo ideologji s’ka të drejtë ta nëpërkëmbë.
“Ne e kemi nderuar birin e Ademit.”
(El-Isra, 70)
- Parimi i Drejtësisë si Akt Adhurimi
Drejtësia nuk është thjesht rregullim shoqëror – është forma më e lartë e adhurimit publik.
Kombet e padrejta, edhe kur pasurohen, e humbasin bekimin e Zotit.
“Allahu urdhëron drejtësinë, bamirësinë dhe ndal padrejtësinë.”
(En-Nahl, 90)
- Parimi i Dijes me Qëllim
Arsimi nuk është proces neutral, por mision moral.
Dija që s’ka qëllim shërbimi ndaj njeriut e humb dritën e saj.
Shkolla shqiptare duhet të mësojë si të mendosh drejt, jo vetëm si të mësosh shumë.
- Parimi i Familjes si Shkollë e Shpirtit
Familja nuk është institucion i vjetër – është vatër e përhershme e dashurisë, besimit dhe moralit.
Nëse rrëzohet familja, rrëzohet çdo institucion tjetër.
- Parimi i Punës si Nder dhe Shërbim
Puna është mënyra me të cilën njeriu i përgjigjet thirrjes së Zotit për të krijuar.
Kombi që punon me ndershmëri e përkushtim, i afrohet Zotit përmes veprës.
- Parimi i Lirisë me Përgjegjësi
Liria nuk është qëllim më vete, por mjet për të zgjedhur të mirën.
Shoqëria që e humb kufirin moral të lirisë, kthehet në kaos.
- Parimi i Barazisë dhe Mirësisë Shoqërore
Zoti nuk sheh pasurinë, por zemrën dhe drejtësinë e njeriut.
Kombet që harrojnë të varfrit, e humbin edhe shpirtin.
Solidariteti social është pjesë e adhurimit.
- Parimi i Kujdesit ndaj Tokës dhe Krijimit
Njeriu është kujdestar i tokës, jo pronar i saj.
Ekologjia është çështje morale, jo vetëm teknike.
Shkatërrimi i natyrës është krim shpirtëror ndaj rendit të Zotit.
“Mos bëni shkatërrime në tokë pasi ajo është përmirësuar.”
(El-Araf, 56)
- Parimi i Artit dhe Kulturës si Dritë
Arti është mënyra më e lartë për ta ndjerë Zotin pa fjalë.
Kultura e një kombi bëhet dritë vetëm kur ruan moralin dhe bukurinë.
Krijimtaria duhet të frymëzojë ndershmëri, jo zbrazëti.
- Parimi i Shpresës dhe Udhëzimit
Kombi që e humb shpresën, harron Zotin; ai që e ruan, bëhet shenjë e Tij në tokë.
Shpresa është akt besimi, jo iluzion psikologjik.
Shqipëria duhet ta kultivojë shpresën si energji morale kombëtare.
Zbatimi i Kartës Morale
Arsimi dhe Universitetet
– Të integrojnë etikën, filozofinë dhe edukimin shpirtëror në çdo degë.
– Të nxisin bashkëpunimin ndërmjet dijetarëve fetarë dhe shkencëtarëve modernë.
Institucionet Publike
– Të rivendosin moralin si kriter rekrutimi dhe jo vetëm kompetencën.
– Të krijojnë Këshillin Etik Kombëtar, që monitoron integritetin në qeverisje.
Media dhe Arti
– Të ndërtojnë një “Kodeks të Fjalës” që ndalon manipulimin, përçarjen dhe banalizimin.
– Të promovojnë vepra që ushqejnë mendimin e thellë, jo thjesht reagimin emocional.
Komunitetet Fetare
– Të bashkëpunojnë në edukimin moral të rinisë, pa përjashtime dogmatike.
– Të krijojnë forume ndërfetare të vërteta, me theks në vlerat e përbashkëta të dritës, drejtësisë dhe mëshirës.
Drejt një Shqipërie me shpirt
Në fund, kjo Kartë Morale nuk është dokument politik, por betim shpirtëror.
Është thirrje që çdo shqiptar ta ndjejë përgjegjësinë ndaj Zotit dhe ndaj kombit të vet si një detyrë të shenjtë.
Shqipëria e së ardhmes do të matet jo me madhësinë e godinave, por me thellësinë e ndërgjegjes.
Do të jetë vend i bekuar vetëm nëse Zoti është sërish në qendër të çdo zemre, shkolle, institucioni dhe vendimi.
‘’Cili është më i mirë, ai që themelet e godinës së vet i vë në përkushtimin ndaj Allahut dhe në kënaqësinë e Tij apo ai që themelet e godinës së tij i vë në bregun e gërryer dhe që rrokulliset me të në zjarrin e Xhehenemit?! Allahu nuk e udhëzon në rrugë të drejtë popullin keqbërës.’’ (El-Tewbe, 109)
