Të hënën, më 20 tetor 2025, rreth orës 8:00 të mëngjesit, një pjesë e konsiderueshme e internetit papritmas u shkëput nga funksioni.
Nuk ishte një sulm hakerash apo një ngjarje katastrofike, por diçka që tani duhet ta konsiderojmë po aq të rrezikshme: një mosfunksionim të Amazon Web Services. Pasojat ishin të menjëhershme dhe shkatërruese në shkallë globale.
Snapchat, Roblox, Fortnite, Duolingo, Canva, Alexa, madje edhe shërbime në dukje të palidhura si autoriteti tatimor i Mbretërisë së Bashkuar HMRC dhe aplikacionet e fitnesit si MyFitnessPal, të gjitha u ndërprenë njëkohësisht. Faqja e monitorimit Downdetector, siç raportohet nga Independent, papritmas u bë e kuqe e ndezur, e mbushur me raporte nga të gjitha anët e globit. Përdoruesit u dyndën në X, duke ndarë pamje të ekranit ,të gabimeve, ankesave dhe shqetësimeve.
- Njëri shkroi: “Kam një seri prej 882 ditësh në Snapchat dhe jam gati ta humbas për shkak të një gabimi në server. Kjo nuk është e drejtë.” Të tjerë thjesht vunë re absurditetin e situatës: “Fortnite, Snapchat, Roblox, Alexa, Amazon, PlayStation Network dhe shumë lojëra dhe shërbime të tjera janë të gjitha jashtë funksionit në të njëjtën kohë.”
Shkaku i katastrofës dixhitale qëndron në një qendër të vetme të dhënash të vendosur në rajonin AWS US-EAST-1 në Virxhinian veriore. Amazon Web Services, gjigandi i cloud computing që gjeneroi 108 miliardë dollarë të ardhura në vitin 2024 dhe përfaqëson shumicën e fitimeve të Amazon, konfirmoi në panelin e statusit të shërbimit të tij se po përjetonte gabime dhe vonesë të lartë në shumë shërbime. Konkretisht, problemet prekën Amazon DynamoDB dhe Amazon Elastic Compute Cloud, dy infrastruktura kyçe që u lejojnë kompanive të marrin me qira hapësirë ruajtjeje dhe kapacitet llogaritëse për të ekzekutuar aplikacionet e tyre. Çfarë do të thotë kjo në terma praktikë? AWS nuk është thjesht backend i Amazon. Është infrastruktura e padukshme që mbështet një pjesë të madhe të internetit modern. Kompanitë që nuk kanë të bëjnë fare me gjigantin e Jeff Bezos mbështeten tërësisht në serverat e saj për të ekzistuar në internet. Kur AWS bie, edhe në vetëm një rajon gjeografik, efekti domino është global. Përdoruesit në Evropë, Azi dhe Amerikën e Jugut e gjetën veten me aplikacione të papërdorshme, edhe pse problemi ishte lokalizuar në Virxhinia.
Raportet mbi Downdetector filluan të vinin rreth orës 7:45 të mëngjesit sipas kohës britanike, ose mesnatës në bregdetin e Paqësorit të Shteteve të Bashkuara. Lista e shërbimeve të prekura ishte e gjatë dhe e larmishme: përveç atyre të përmendura tashmë, u prekën edhe Ring (pajisjet e sigurisë në shtëpi), Clash Royale, Clash of Clans, Life360, Xero, Amazon Music, Prime Video, Wordle, Coinbase, Vodafone dhe Pokémon Go. Disa përdorues zbuluan se edhe asistentët zanorë Alexa ishin plotësisht jashtë funksionit, të paaftë për t’iu përgjigjur komandave ose për të kryer rutina të planifikuara si alarmet e mëngjesit. Kjo nuk është hera e parë që AWS ka shkaktuar kaos. Rajoni SHBA-LINDJE-1 është famëkeq për ndërprerjet e mëparshme që paralizuan internetin në vitet 2020, 2021 dhe 2023. Çdo herë, mijëra faqe interneti dhe platforma ishin jashtë linje për disa orë para se shërbimi të rikthehej. Kjo ngre një pyetje shqetësuese: sa e sigurt është t’ia besosh një pjesë kaq të madhe të infrastrukturës dixhitale të botës një ofruesi të vetëm, pavarësisht se sa i besueshëm mund të jetë?
Fenomeni gjithashtu nxjerr në pah se sa të varur jemi bërë nga shërbimet e centralizuara cloud. Kompanitë shumëkombëshe, startup-et, aplikacionet e mesazheve, lojërat video shumëlojtarëshe, platformat e mësimit elektronik: të gjitha mbështeten në të njëjtën infrastrukturë. Kur kjo infrastrukturë dështon, nuk ka plan B. Përdoruesit nuk mund të bëjnë gjë tjetër veçse të presin, duke kontrolluar në mënyrë të detyruar Downdetector dhe duke shpresuar që teknikët e AWS do ta rregullojnë problemin shpejt. Kjo situatë duhet të jetë gjithashtu shqetësuese, sepse nuk e kuptojmë kurrë sa të varur jemi nga shërbimet që nuk i kuptojmë dhe sa e nevojshme është të jemi të vetëdijshëm për çdo rrezik, duke përfshirë rreziqet e sigurisë, të tilla si mashtrimet dhe përpjekjet e hakerimit.