Nga Prof. Dr. Pal Nikolli
Nëse do të vizatonim hartën e ekzistencës sonë përmes kohës që u kushtojmë të tjerëve, ajo nuk do të ishte një vijë e drejtë, por një gërshetim kompleks takimesh dhe ndarjesh. Të dhënat e fundit mbi stilin e jetesës në SHBA (2010-2024) zbulojnë një të vërtetë sa universale, aq edhe tronditëse: udhëtimi ynë fillon në zhurmën e ngrohtë të familjes dhe përfundon, pothuajse në mënyrë të pashmangshme, në heshtjen e vetmisë.
Pranvera e jetës: Zhurma e miqve dhe familjes.
Në vitet e adoleshencës, bota jonë është e populluar dendur. Kjo është periudha e vetme kur koha me prindërit dhe vëllezërit është në kulmin e saj, por edhe kur miqtë zënë një hapësirë jetike. Megjithatë, sapo kalojmë pragun e moshës 20-vjeçare, ndodh një “shkëputje” e madhe. Ne largohemi nga shtëpia prindërore dhe koha me familjen e origjinës bie me shpejtësi, duke mos u rikuperuar kurrë më plotësisht. Miqtë, po ashtu, fillojnë të mbeten në periferi, duke i lënë vendin detyrimeve të reja.
Pjekuria: Balanca mes punës dhe pasardhësve.
Midis moshës 30 dhe 50 vjeç, jeta jonë i ngjan një makinerie të mirëvajtur. Koha jonë ndahet pothuajse në mënyrë të barabartë mes tre poleve: partnerit, fëmijëve dhe kolegëve të punës. Është kjo periudha ku koha me fëmijët arrin zenitin (rreth 4 orë në ditë), duke u bërë boshti i angazhimit tonë emocional. Kolegët e punës bëhen shoqëruesit tanë më të qëndrueshëm statistikorë, duke na marrë një pjesë të madhe të ditës për dekada me radhë, deri në momentin e prerë të pensionit.
Vjeshta e jetës: Rritja e heshtur e vetmisë.
Fenomeni më prekës që vërehet në rrjedhën e viteve është rritja e pandalshme e vijës së “vetmisë”. Që nga mosha 15-vjeçare e deri në fund të jetës, koha që kalojmë vetëm, vjen vetëm në rritje. Nëse në rini kjo vetmi është një zgjedhje apo një pushim i shkurtër, pas moshës 60-vjeçare ajo bëhet shoqëruesja jonë kryesore.
Pas daljes në pension, koha me kolegët zhduket dhe ajo me fëmijët reduktohet në vizita të shkurtra. Partneri mbetet mbështetja e fundit sociale, me të cilin koha e kaluar shtohet ndjeshëm, por humbja e tij apo e saj në moshë të thyer e lë individin në një hapësirë ku vetmia i kalon 8 orë në ditë (pa llogaritur gjumin).
Një refleksion mbi prioritetet.
Ky grafik nuk është thjesht një pasqyrë statistikash, por një thirrje për reflektim. Ai na kujton se:
– Koha me fëmijët është e shkurtër: Ajo zgjat vetëm sa një “stacion” i jetës përpara se ata të krijojnë ciklin e tyre.
– Investimi te partneri është kyç: Ai është personi që do të na shoqërojë në periudhën më të gjatë dhe më delikate të jetës.
– Vetmia është realiteti i pashmangshëm: Përgatitja shpirtërore dhe mbajtja e lidhjeve komunitare janë thelbësore për të përballuar vitet e vona.
Në fund të fundit, “Udha e Jetës” na mëson se ndërsa njerëzit vijnë e ikin nga përditshmëria jonë, aftësia për të jetuar mirë me veten dhe për të çmuar çdo orë me njerëzit e dashur është pasuria më e madhe që mund të grumbullojmë.
