Parlamenti Evropian ka miratuar një rezolutë që i bën thirrje BE-së të marrë një rol udhëheqës në arritjen e një paqeje të drejtë dhe të qëndrueshme në Ukrainë, me kusht një armëpushim thelbësor dhe garanci të forta sigurie për Kievin.
Qëndrimi i Parlamentit Evropian është se paqja nuk mund të bazohet në lëshime ndaj agresorit ose në pranimin de facto të pushtimit të territorit ukrainas nga Rusia.
Rezoluta, e miratuar me 401 vota pro, 70 kundër dhe 90 abstenime, i përgjigjet iniciativave të fundit të administratës amerikane për t’i dhënë fund luftës dhe kërkon ta pozicionojë BE-në si një lojtar autonom dhe plotësues në negociata. Parlamenti Evropian i bën thirrje Bashkimit dhe Shteteve Anëtare të saj të marrin përsipër përgjegjësi më të madhe për sigurinë evropiane dhe të formësojnë në mënyrë aktive arkitekturën e paqes, në vend që thjesht të monitorojnë vendimet e SHBA-së.
Kushtet për një paqe të qëndrueshme
Eurodeputetët pohojnë se çdo marrëveshje për një paqe të qëndrueshme duhet të paraprihet nga një armëpushim efektiv, me kritere të qarta dhe të verifikueshme zbatimi. Armëpushimi, sipas Parlamentit Evropian, duhet të shoqërohet me garanci të forta sigurie nga BE dhe SHBA për Ukrainën, ekuivalente në filozofi me Nenin 5 të Traktatit të NATO-s dhe Nenin 42.7 të Traktatit të BE-së, me qëllim parandalimin dhe reagimin e menjëhershëm ndaj çdo sulmi të ri.
Në të njëjtën kohë, Parlamenti beson se asnjë marrëveshje paqeje nuk mund të kufizojë të drejtën e Ukrainës për të mbrojtur sovranitetin, pavarësinë dhe integritetin territorial të saj. Gjithashtu thekson se Kievi ruan lirinë e plotë për të zgjedhur aleancat e veta politike dhe të sigurisë, pa veton ruse.
BE, SHBA dhe Arkitektura Negociuese
Teksti njeh përpjekjet e SHBA-së për t’i dhënë fund luftës, por beson se paqartësia politike e Uashingtonit ndaj Ukrainës minon perspektivën e paqes së qëndrueshme. Eurodeputetët kanë frikë se një “ngrirje” e pjesshme ose e parakohshme e konfliktit, pa garanci të besueshme dhe një deklaratë të qartë përgjegjësie nga Rusia, do të linte hapësirë për lëvizje të reja agresive dhe do të destabilizonte arkitekturën evropiane të sigurisë.
Në këtë kontekst, Parlamenti Evropian përsërit parimin “asgjë për Ukrainën pa Ukrainën, asgjë për Evropën pa Evropën”, duke bërë thirrje për pjesëmarrjen e institucionalizuar si të Kievit ashtu edhe të institucioneve evropiane në çdo format negociues. Ky qëndrim synon të parandalojë marrëveshjet “nga lart poshtë” midis fuqive të mëdha që do të anashkalonin palët e prekura drejtpërdrejt.
Integriteti territorial dhe mosnjohja
Rezoluta deklaron se çdo territor i pushtuar ukrainas nuk do të njihet ligjërisht nga BE dhe shtetet e saj anëtare si rus, pavarësisht se çfarë ndodh në terren. Ky qëndrim konfirmon se Bashkimi mbetet i përkushtuar ndaj kufijve të njohur ndërkombëtarisht të Ukrainës dhe de jure refuzon çdo ndryshim të kufirit me forcë.
Parlamenti thekson se çdo marrëveshje që konsolidon pushtimin ose presupozon lëshime territoriale ukrainase do të ishte në kundërshtim me parimet e së drejtës ndërkombëtare dhe nuk mund të konsiderohet e drejtë ose e qëndrueshme. Ky qëndrim është i lidhur drejtpërdrejt me dëshirën e Parlamentit Evropian për të mos lejuar “shpërblimin e agresorit” si kusht për paqen.
Kompensimi, kredia e rehabilitimit dhe sanksionet
Në frontin financiar, rezoluta thekson se çdo marrëveshje paqeje duhet të parashikojë kompensim të plotë nga Rusia për dëmet materiale dhe jomateriale të shkaktuara në Ukrainë. Për të mbështetur rindërtimin, Parlamenti Evropian i bën thirrje BE-së dhe shteteve të saj anëtare që të miratojnë urgjentisht një “kredi rindërtimi” të shëndoshë ligjërisht dhe financiarisht bazuar në asetet e ngrira ruse.
Eurodeputetët sqarojnë se fati i këtyre aseteve dhe kushtet e investimit të tyre nuk mund të negociohen pa BE-në, duke konsoliduar kështu rolin e Unionit si një negociator kyç në aspektet ekonomike të procesit të paqes. Ata gjithashtu këmbëngulin që sanksionet kundër Rusisë nuk duhet të hiqen para se të negociohet dhe zbatohet një marrëveshje paqeje, në mënyrë që të ruhet presioni mbi Moskën për të respektuar kushtet e një zgjidhjeje të drejtë.