Çdo fazë e fëmijërisë paraqet sfidat e veta: për shembull, në fëmijërinë e hershme, kur fëmijët nuk janë ende në gjendje të kontrollojnë emocionet e tyre, shpërthimet e zemërimit dhe tërbimet janë mjaft të zakonshme dhe konsiderohen normale.
Por si mund ta kuptojmë kur një sjellje kërkon vëmendjen tonë, ndërhyrjen tonë dhe ndoshta edhe bashkëpunimin e një specialisti?
Mungesa e vetëkontrollit:
Kjo është normale për një fëmijë të vogël, por kur kjo sjellje vazhdon në moshë madhore – për shembull, kur një fëmijë në moshë shkollore shpreh zemërimin duke sulmuar fizikisht shokët e klasës – ne duhet të ndërhyjmë për të identifikuar shkaqet. Në disa raste, është madje një simptomë e çrregullimit opozitar sfidues (ODD), i cili rrjedh nga faktorë psikologjikë dhe ndoshta neurobiologjikë.
Çrregullimi i hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes (ADHD):
Këto dy sjellje janë gjithashtu të zakonshme në fëmijërinë e hershme, por pritet të pakësohen ndërsa fëmija rritet. Përndryshe, është një ide e mirë të hetohet mundësia e çrregullimit të hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes (ADHD), i cili, nëse nuk diagnostikohet dhe nuk trajtohet, mund të shkaktojë vështirësi në të nxënë dhe emocionale, si dhe probleme socializimi.
Shpërthime të shpeshta të zemërimit:
Edhe në fëmijërinë e hershme, kur janë të parashikueshme, është mirë t’i hetoni ato nëse mendoni se po ndodhin shumë shpesh. Për shembull, fëmijët në spektrin e autizmit shqetësohen edhe nga ndryshimet e vogla në rutinën e tyre. Ndërkohë, fëmijët në moshë shkollore që përdorin shpërthime të zemërimit mund të shprehin vështirësi në të nxënë, ankth ose edhe depresion.
Performancë e dobët akademike:
Një fëmijë nuk përpiqet domosdoshmërisht për përsosmëri (në fakt, kur e bën këtë në mënyrë obsesive, kjo mund të tregojë edhe një problem), por nëse, pavarësisht përpjekjeve të tij, nuk arrin të arrijë rezultatet e dëshiruara, kjo mund të jetë një simptomë e një paaftësie në të nxënë. Sidomos nëse performanca e tij bie papritur pa asnjë arsye të dukshme, kjo mund të jetë vetëm maja e ajsbergut – ndoshta, për shembull, ai po ngacmohet ose i nënshtrohet dhunës nga shokët e klasës.
Mungesa e respektit:
Është e rëndësishme që një fëmijë të rritet duke mësuar të tregojë respekt jo vetëm ndaj prindërve, mësuesve dhe të gjithë të rriturve, por edhe ndaj bashkëmoshatarëve të tij dhe të gjitha krijesave të botës natyrore. Ky parim themelor mësohet si përmes disiplinës pozitive ashtu edhe kryesisht përmes shembullit të sjelljes sonë ndaj të tjerëve.
Ankimet e tepërta:
Ka shumë arsye që mund të çojnë në këtë sjellje, të cilat nuk lidhen domosdoshmërisht me arsyen e ankimit. Për shembull, një fëmijë që ankohet sepse është “i mërzitur” mund të jetë i uritur, i lodhur ose thjesht kërkon në mënyrë indirekte vëmendje nga prindërit e tij.
