Më shumë se 1000 ton gjalpë i ngrirë janë nxjerrë në shitje (dhe janë djegur brenda pak ditësh) në Poloni. Një ‘strategji’ për të ulur çmimet përpara zgjedhjeve presidenciale të majit. “Ky veprim emergjent duhet të ndihmojë në stabilizimin e çmimeve të gjalpit,” tha ai në TVN24, një kanal lokal lajmesh biznesi.
Agjencia e rezervave strategjike e qeverisë njoftoi ankandin e gjalpit të martën, përpara rritjes së konsiderueshme të çmimit të qumështit në të gjithë botën (për shkak të mungesës së qumështit). Produkti i ngrirë do t’u shitet bizneseve në blloqe 25 kilogramësh (55 paund), me një çmim minimal prej 28.38 zloty (7 dollarë) për kilogram. Një prag dukshëm më i ulët se mesatarja e vërejtur në Biedronka, një nga zinxhirët kryesorë të supermarketeve në Poloni.
Sipas faqes zyrtare të shitësve me pakicë, gjalpi i freskët zakonisht shitet për 39,90-49,95 zloty (9,84-12,32 dollarë), në varësi të markës.
Gjalpi është simbol i jetës në Poloni
Një veprim normal në dukje është ai i qeverive që përdorin rezerva emergjente për të rritur ofertën dhe për të ulur çmimet. Por ndërsa nafta dhe ari janë zakonisht mallra strategjikë, disa vende grumbullojnë produkte që konsiderohen të rëndësishme për dietat lokale. Për shembull, vitet e fundit Kina ka shfrytëzuar rezervat e saj të derrit dhe Kanadaja ka rezervuar furnizime me shurup panje.
Në Poloni, çmimi i gjalpit është bërë një simbol i presionit të shtuar mbi koston e jetesës. Siç është raportuar në Financial Times, Rafał Trzaskowski, kandidati presidencial i partisë qeverisëse të kryeministrit Donald Tusk, kohët e fundit akuzoi bankën qendrore polake se kishte keqmenaxhuar inflacionin dhe i ofroi guvernatorit pak gjalpë si gjyq.
Jarosław Kaczyński, lideri i Partisë Ligj dhe Drejtësi të krahut të djathtë, publikoi një foto të gjalpit të ruajtur në një kasafortë në X në fillim të këtij muaji për të nënvizuar se sa e shtrenjtë është bërë shporta në një kontekst të përgjithshëm të rritjes së kostove të jetës. Rafał Benecki, kryeekonomist në bankën ING Śląski në Poloni tha se “qeveria aktuale po përpiqet të ndërhyjë paraprakisht (në zgjedhjet) për të zgjidhur krizën e gjalpit”.
Problem është inflacioni i lartë
Sipas statistikave zyrtare të publikuara sot, inflacioni nga viti në vit në Poloni arriti në 3.9% në nëntor, dukshëm më i lartë se norma ekuivalente në Bashkimin Evropian. Përsa i përket inflacionit kombëtar, çmimet u rritën edhe më shumë muajin e kaluar, me 4.7%. Kjo është ende nën kulmin prej 18.4% të arritur në shkurt të vitit të kaluar. Benecki i tha CNN se hetimet janë të qarta: spiralja e çmimeve po rëndon mbi shpenzimet e familjes. Dhe ai shtoi se, në shitje me pakicë, gjalpi është rritur rreth 20% krahasuar me vitin e kaluar me çmimet e shitjes me shumicë duke u rritur me 50%. Një shenjë se gara e gjalpit nuk ka mbaruar.
Sipas Komisionit Evropian, çmimet në BE janë rritur me rreth 44% këtë vit, ndërsa produktet e qumështit janë rritur paralelisht në mbarë botën. Muajin e kaluar indeksi i çmimeve të qumështit i publikuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë ishte 20% më i lartë se një vit më parë. Organi përkatës i Kombeve të Bashkuara tha se çmimet e gjalpit në mbarë botën u rritën për të 14-in muaj radhazi në një nivel rekord.
Në nëntor 2024, Indeksi i Çmimeve të Ushqimit, i cili gjurmon çmimet ndërkombëtare të një sërë produktesh ushqimore, arriti nivelin më të lartë që nga prilli 2023. Megjithatë, indeksi mbetet ende nën kulmin e regjistruar në mars 2022.