Një raport i ri i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) paralajmëron se, pavarësisht përparimeve të jashtëzakonshme shkencore në luftën kundër kancerit, miliona pacientë në mbarë botën vazhdojnë të përballen me pasoja të rënda fizike, emocionale dhe financiare pas diagnostikimit.
Sipas vlerësimeve të OBSH-së, një në pesë persona do të zhvillojë kancer gjatë jetës, ndërsa sëmundja do të prekë rreth 92% të njerëzve, qoftë përmes diagnozës së tyre ose të një familjari të afërt.
“Për vite me radhë, historia e kancerit është treguar përmes përparimeve shkencore, teknologjive të reja, trajtimeve të reja dhe shpresës së re. Kjo histori është e vërtetë dhe meriton të tregohet, por nuk është e gjithë historia”, tha Dr. Andre Ilbawi, drejtues i ekipit për kontrollin e kancerit në OBSH.
Raporti global i OBSH-së për kancerin evidenton pabarazi të vazhdueshme dhe në rritje në aksesin ndaj parandalimit, diagnostikimit, trajtimit dhe kujdesit për pacientët.
Çdo vit në botë regjistrohen rreth 20.6 milionë raste të reja kanceri dhe 10 milionë vdekje, ndërsa këto shifra pritet të rriten ndjeshëm, duke arritur afro 35 milionë raste deri në vitin 2050.
Në vendet me të ardhura të larta, rreth 85% e pacientëve të diagnostikuar me kancer gjiri ose kancer në fëmijëri mbijetojnë të paktën pesë vjet, ndërsa në vendet më të varfra kjo shifër bie në më pak se 30%.
Raporti tregon se në vendet me të ardhura të ulëta dhe mesatare, vetëm 9–54% e barnave kryesore kundër kancerit të përfshira në listën prioritare të OBSH-së janë të disponueshme, krahasuar me 68–94% në vendet me të ardhura të larta. Në 23 vende mungojnë plotësisht shërbimet e radioterapisë.
Ndërkohë, në Afrikën Sub-Sahariane normat e diagnostikimit janë më të ulëta krahasuar me rajonet më të pasura, por numri i vdekjeve nga kanceri mbetet në mënyrë disproporcionale i lartë.
Raporti thekson gjithashtu barrën e madhe financiare që sjell sëmundja. Dy të tretat e vendeve nuk e përfshijnë kujdesin ndaj kancerit në paketat e mbulimit universal shëndetësor, ndërsa kostot e larta bëjnë që në disa zona deri në 90% e pacientëve të ndërpresin trajtimin.
Një studim global me pacientë dhe familjet e tyre zbuloi vështirësi të mëdha financiare, sfida të shëndetit mendor dhe presion të konsiderueshëm mbi kujdestarët familjarë.
Abigail Simon-Hart, e mbijetuar nga kanceri i gjirit dhe avokate e pacientëve nga Nigeria, tha se kishte parë familje që detyroheshin të zgjidhnin mes pagesës së trajtimit dhe vazhdimit të shkollimit të fëmijëve.
Ajo paralajmëroi gjithashtu se në disa vende stigma ndaj kancerit mund të jetë vdekjeprurëse, pasi disa gra refuzojnë ndërhyrje shpëtuese për shkak të frikës nga pasojat sociale dhe fizike të trajtimit.
Megjithatë, raporti nënvizon edhe zhvillime pozitive, përfshirë përparimin drejt eliminimit të kancerit të qafës së mitrës dhe uljen e përdorimit të duhanit. Shumica e vendeve tashmë kanë plane kombëtare për kontrollin e kancerit.
Dr. Isabelle Soerjomataram, zëvendësdrejtoreshë e njësisë së mbikëqyrjes në Agjencinë Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin, theksoi se një mesazh pozitiv është fakti që 4 në 10 raste të reja të kancerit lidhen me faktorë rreziku që tashmë mund të parandalohen ose kontrollohen, si përdorimi i duhanit, infeksionet, alkooli dhe pesha e tepërt trupore.
Ekspertët e OBSH-së u bënë thirrje vendeve të investojnë më shumë në të gjithë zinxhirin e kujdesit ndaj kancerit – nga parandalimi dhe diagnostikimi i hershëm, deri te trajtimi dhe mbështetja e pacientëve.
Sipas tyre, bota duhet të “vlerësojë kujdesin po aq sa edhe kurimin”, duke siguruar që çdo pacient të ketë akses në shërbimet e nevojshme për të përballuar këtë sëmundje.
