Për vite me radhë, mendohej se Deti Mesdhe ishte relativisht i sigurt nga rreziku i cunamit, i mbrojtur nga natyra e tij e mbyllur dhe mungesa e çarjeve të mëdha si ato që gjenden në oqeane.
Megjithatë, ky besim për fat të keq shpejt mund të mohohet. Sipas Komisionit Ndërqeveritar Oqeanografik (IOC) të UNESCO-s – dhe siç raportohet nga Stars Insider – alarmi është i qartë: brenda 30 viteve të ardhshme, një cunami më i lartë se një metër do të godasë një zonë shumë specifike të Mesdheut. Rreziku, pra, nuk është më vetëm teorik. Një ngjarje e kësaj madhësie, edhe nëse e kufizuar në lartësi krahasuar me gjigantët e oqeanit, mund të ketë qartë pasoja serioze për zonat bregdetare të prekura, ashtu si për infrastrukturën turistike dhe portuale. Prandaj, ideja se Mesdheu është një “det i sigurt” duhet të rishikohet thellësisht.
Cila zonë e Mesdheut është më e ekspozuar ndaj rrezikut të cunamit?
Që nga fillimi i shekullit të njëzetë, rreth njëqind cunami kanë ndodhur në Mesdhe dhe detet e afërta: një numër që nga ana tjetër përfaqëson 10% të ngjarjeve të ngjashme të regjistruara globalisht në të njëjtën periudhë. Analizimi i këtyre fenomeneve të kaluara i ndihmon shumë studiuesit të identifikojnë zonat më të prekshme dhe të përsosin sistemet e paralajmërimit. Ndër zonat nën vëzhgim është çarja Averroes, një pikë kritike e vendosur në Detin Alboran, midis bregdetit Andaluzian dhe Afrikës së Veriut. Është një çarje në koren e Tokës ku pllakat tektonike rrëshqasin pranë njëra-tjetrës, një gjendje që mund të gjenerojë një cunami në rast të një lëvizjeje të papritur, zakonisht të shkaktuar nga një tërmet nënujor.
Sipas gazetës spanjolle La Razon, një tërmet në atë zonë mund të gjenerojë valë deri në gjashtë metra të larta, të afta të godasin bregdetin spanjoll në vetëm 21 minuta. Banorët do të kishin pak më shumë se gjysmë ore për të shpëtuar duke u drejtuar në brendësi të vendit. Nëse tërmeti do të ndodhte më në jug, pranë Algjerisë, valëve do t’u duhej rreth një orë e një çerek për të kaluar detin. Hélène Hébert, koordinatore kombëtare e Qendrës Franceze të Cunamit (CENALT), përjashton mundësinë që valët të arrijnë lartësi prej 20 metrash, siç ndodhi në Japoni ose Kili. Ka më shumë të ngjarë që ato të vendosen rreth një ose dy metra. Sisteme paralajmërimi të sofistikuara, të bazuara në një rrjet shamash dhe sensorësh të aftë për të zbuluar anomali në nivelin e detit dhe për të transmetuar raporte në kohë reale, monitorojnë këto kërcënime.
