Qeveria franceze është në prag të kolapsit, vendi është përsëri në prag të krizës politike dhe ekonomike, me një buxhet që i nënshtrohet shkurtimeve.
Vera e gjatë dhe politikisht e nxehtë që filloi në Francë pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, fitores së Marine Le Pen dhe zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të thirrura nga Emmanuel Macron nuk ka mbaruar ende.
Qeveritë e njëpasnjëshme, votimet dramatike në Asamblenë Kombëtare dhe akrobacitë mbi shkronjën dhe frymën e Kushtetutës Franceze po krijojnë një peizazh me paqëndrueshmëri të paparë. Perspektiva e një krize ekonomike që kërcënon ta çojë vendin në prag të humnerës së FMN-së tani e bën këtë skenar mbytës.
Vota e besimit më 8 shtator, e kërkuar dje nga Kryeministri François Bayrou, mund të shënojë fundin e qeverisë dhe me të fillimin e një krize ekonomike me pasoja të paparashikueshme.
Prezantimi i paketës së masave shtrënguese nga Bayrou në korrik ishte “kambana e parë e alarmit”. Ai njoftoi shkurtime që arrijnë në mbi 40 miliardë euro në një përpjekje për të zbutur deficitin, i cili tani tejkalon 4.5% të PBB-së.
“Është një rrezik që po e përballojmë dhe duam ta shmangim. Por nuk mund t’ju them se rreziku nuk ekziston”, deklaroi të martën në mëngjes Ministri i Financave Eric Lobar. Një deklaratë dramatike për të cilën ai u akuzua menjëherë se i kishte hedhur benzinë zjarrit.
Më vonë ai e tërhoqi deklaratën e tij:
“Sot nuk jemi të kërcënuar nga asnjë ndërhyrje, as nga FMN-ja, as nga BQE-ja, as nga ndonjë organizatë ndërkombëtare”, shkroi ai në një postim, duke shtuar se “çekuilibri fiskal rrezikon lirinë tonë afatgjatë si komb”.
“Kaos ose përgjegjësi”
Mesazhi i Bayrou-së është i thjeshtë dhe duket se të kujton historinë franceze: “Zgjedhja sot është kaos ose përgjegjësi”, thotë kryeministri aktual, ndërsa Lombard paralajmëron për “kataklizmën” e FMN-së.
Ndërkohë, 67% e francezëve, në një sondazh fillestar të BFMTV, thonë se nuk duan që qeveria të vazhdojë. Më shumë se gjysma (55%) thonë se situata nuk do të përkeqësohet.
Dy rezultate të tjera tregojnë pikën e kthesës në opinionin publik: 69% duan zgjedhje, ndërsa 67% madje kërkojnë dorëheqjen e Emmanuel Macron.
“Kur bëhesh president, bën atë për të cilën je zgjedhur dhe, mbi të gjitha, atë që mendon se është e drejtë për vendin. Kjo është ajo që kam bërë që nga dita e parë dhe kjo është ajo që do të bëj deri në minutën e fundit”, ishte përgjigjja e Macron.
Lidhur me demonstratën e 10 shtatorit, të cilën shumë e shohin si kthimin e Jelekverdhëve në rrugë, 55% e vlerësuan atë pozitivisht, ndërsa një 30% e konsiderueshme thanë se ishin kundër, nëse jo armiqësorë, demonstratave.
“Merrni në konsideratë qëndrimin tuaj.”
Partitë e opozitës që pak a shumë e mbajtën artificialisht qeverinë Bayrou në këmbë kanë deklaruar se këtë herë do të votojnë kundër saj.
Kryeministri u kërkoi posaçërisht socialistëve të reflektojnë mbi rrethanat dhe të lënë mënjanë “reagimin spontan” të deklarimit se duan rrëzimin e qeverisë. Në të vërtetë, është partia kryesore që, me votat e saj (ose abstenimet), mban të ardhmen e qeverisë në duart e saj, ndërsa e djathta ekstreme, e majta ekstreme dhe të Gjelbrit kanë thënë pothuajse automatikisht “jo”.
Edhe tani, Kryeministri deklaron veten të hapur për propozime dhe diskutime mbi të gjitha masat e propozuara me të gjitha grupet politike, sindikale dhe të biznesit në Francë, edhe pse ai nuk mund – siç thotë ai – të mbyllë sytë ndaj “hipotekës së brezave të ardhshëm”.
Makron, i cili institucionalisht mban çelësin e zhvillimeve të ardhshme, nuk dëshiron të vazhdojë me një shpërbërje të re të Asamblesë Kombëtare dhe zgjedhje të reja, thonë qarqet presidenciale. Por ai nuk heq dorë nga e drejta për ta bërë këtë nëse konsiderohet e nevojshme.
Megjithatë, ekspertët kushtetues vlerësojnë se ky veprim do të ishte veçanërisht i ndërlikuar, pasi do të çonte në zgjedhje të reja parlamentare pak para zgjedhjeve bashkiake të marsit 2026, duke lënë të hapur çështjen se si mund të funksionojë vendi pa një qeveri, një buxhet dhe një Asamble Kombëtare, në një kohë kur FMN-ja është në pritje.