Paqja nuk nis me nënshkrime zyrtare, por me gjeste të thjeshta njerëzore. Për fëmijët, ajo mund të jetë kapja nga gishtat e vegjël të dorës; për Maorët në Polinezi, është hongi – prekja e ballit dhe e hundës për të ndjerë frymën e tjetrit.
Edhe shtrëngimi i duarve, sot një rutinë, dikur ishte një provë mbijetese, një mënyrë për të treguar se në dorë nuk fshihej asnjë armë. Historia e paqes, është në fakt historia e kontaktit. Antropologjia dhe psikologjia sociale na mësojnë se konflikti ushqehet nga shmangia.
Kur dy grupe nuk shihen dhe nuk flasin, ato fillojnë ta dehumanizojnë tjetrin. Ky është hapi i dytë në “Shkallën e Allport”, një model i viteve 1950 që tregon se si izolimi e forcon paragjykimin, duke çuar deri në shfarosje.
Një shembull i fuqishëm i thyerjes së këtij izolimi ndodhi këtë muaj. Pas dekadash heshtjeje që nga viti 1979, delegacionet e Iranit dhe SHBA-së u ulën në të njëjtën tavolinë në Islamabad.
Kryeparlamentari iranian Ghalibaf dhe Zëvendëspresidenti i SHBA-së J.D. Vance shtrënguan duart – një akt që ndonëse nuk zgjidhi gjithçka, e theu murin e padukshëm të mospërfilljes.
Por paqja e vërtetë kërkon më shumë se një shtrëngim duarsh ceremonial. Ajo kërkon dëgjimin e palës tjetër. Gjatë trazirave në Irlandën e Veriut, komuniteti Corrymeela krijoi hapësira ku armiqtë mblidheshin jo për të debatuar, por për të ndarë dhimbjen.
Gazetari Tobias Jones vërejti se kur luftëtarët u ulën bashkë, ata zbuluan një të vërtetë tronditëse: ndanin të njëjtat zakone, të njëjtat trauma dhe të njëjtin pendim për dhunën. Ata nuk kishin nevojë të bënin paqe vetëm me tjetrin, por edhe me veten.
Kjo qasje njihet si drejtësi restauruese. Në dallim nga drejtësia ndëshkuese që kërkon fajtorin, kjo metodë kërkon shërimin e marrëdhënies. Modeli “Rondine” (Dallëndyshe) në Itali e praktikon këtë duke bashkuar të rinj nga vende në konflikt në një fshat të vetëm.
Duke jetuar bashkë, ata kuptojnë se armiku nuk është një përbindësh, por një njeri me të njëjtat nevoja bazë: ujë, arsim dhe dashuri për familjen. Në fund, paqja nuk është thjesht mungesë lufte apo një proces “nga lart-poshtë” ku kërkohet falje me detyrim.
Siç thonë praktikuesit e pajtimit, konflikti nuk duhet fshehur nën qilim. Ai duhet parë si një mundësi për të krijuar një ekuilibër të ri.
Paqja ndërtohet kur kemi guximin të ekspozohemi para “fytyrës së tjetrit”, duke kuptuar se dëgjimi është mjeti më i fuqishëm i diplomacisë që ka shpikur ndonjëherë njerëzimi. /tesheshi.com/
