📅 8 Korrik 2025
📍 Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor (ISS)
Një spektër i jashtëzakonshëm i kuq – i njohur si Red Sprite – është fotografuar së fundmi mbi atmosferën e Tokës nga astronautja amerikane Nichole “Vapor” Ayers, gjatë misionit të saj të parë në bordin e Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor (ISS). Fotoja, e publikuar në rrjetin social X, përshkruhet si “fotoja e një jete”.
Çfarë është një “Red Sprite”?
“Red Sprites” janë një fenomen atmosferik tepër i rrallë dhe i vështirë për t’u kapur, që ndodh në lartësi prej 50 deri në 80 km mbi Tokë, mbi retë e stuhive të fuqishme. Ata janë pjesë e asaj që quhet Ngjarje të Shkëlqyera Kalimtare (TLE – Transient Luminous Events) dhe zakonisht zgjasin vetëm disa milisekonda – shumë të zbehtë për t’u parë me sy të lirë nga toka, e lëre më nga hapësira.
Forma e tyre shpesh i ngjan kandilëve të detit, me “tentakula” që zgjaten lart e poshtë dhe mund të arrijnë diametër mbi 40 km. Ngjyra e tyre e kuqe-vjollcë vjen si rezultat i përplasjes së elektroneve me molekulat e azotit në atmosferën e sipërme.
Pse janë të rëndësishëm?
Megjithëse janë zbuluar për herë të parë në vitin 1989 nga Universiteti i Minesotës, shumë pyetje rreth tyre mbeten pa përgjigje: Si formohen? Çfarë kushte i nxisin? Pse ndodhin në atmosferën e sipërme dhe jo drejt tokës, si rrufetë tradicionale?
Pikërisht për këto arsye, NASA ka nisur projektin Spriteacular në vitin 2022, duke ftuar qytetarët të ndajnë imazhe të tilla për të ndihmuar në krijimin e një bazë të dhënash globale mbi këto ngjarje.
Pamja nga ISS: Një rast i jashtëzakonshëm
Spektri i kapur më 3 korrik nga ISS, pak para se një stuhi e fuqishme të godiste Teksasin, është veçanërisht spektakolar për përmasat e tij: ai ngrihet lart mbi retë e ndriçuara nga rrufetë, duke depërtuar në shtresat më të larta të atmosferës dhe duke rivalizuar në ndriçim me dritat e qyteteve poshtë.
“Ne kemi një pamje të mahnitshme mbi retë. Kjo është arsyeja pse këto imazhe janë kaq të vlefshme për shkencëtarët,” – tha Nichole Ayers në postimin e saj.
Një përpjekje që kërkon durim dhe përkushtim
Astronauti Don Pettit, i cili u kthye së fundmi në Tokë, komentoi gjithashtu mbi foton:
“Për të kapur një Red Sprite nga hapësira, duhet njohuri, durim dhe përkushtim. Duhet të dish kur dhe ku të shikosh, dhe të bësh mijëra foto – ndoshta nga 2,000 deri në 5,000 – për të regjistruar vetëm një të vetme që tregon këtë fenomen.”
