Nga viti 2013 deri tani, shumëçka ka ndryshuar në larminën e kulturës ose është pretenduar se duket. Megjithatë, vit pas viti, shumë prej asaj që në krye të herës shihej si sukses, përmes optikave të reja, ka gjetur udhën drejt problematikave.
Së pari, nisi me emrin, por nga një ministri e dedikuar, u shkua drejt një ministrie që bën sukses në bashkimin e ekonomisë. E kur sapo argumentet për të na bindur mbaruan, ministria u kthye në atë që kishte qenë para 2013-ës: turizëm, kulturë, sport.
Në 12 vite eventet janë shtuar, por jo fotografia, e ndërsa buxhetet kanë vëzhguar vizionet e titullarëve, janë prodhuar më shumë spektakë e PR se kulturës. Politikat për kulturën e shkurtër se ose nuk kanë qenë të mirëmenduara ose zbatuar keq, por rezultati i këtyre 12 viteve, ka një ndikim edhe për dekadën e tyre negative. Një paragjykim i qeverisë “Rama”, është konsideruar nga para tyre, ligji i Trashëgimisë, i cili u miratua në amullinë e ditëve të mbrojtjes së teatrit Kombëtar. Ndoca vite më pas, në të, ministri Blendi Gonxhja, ka probleme në një takim që u njoftua si forum i hapur për të ardhmen e kulturës në Shqipëri.
“Ligji i dytë është aq i komplikuar dhe i ngurtë sa eksperti i UNESCOS- tha se ligji juaj i parë është një superon çdo imagjinatë e fantazi.
Kritikat e ministrisë për ligjin nuk prekin megjithatë një nga pikat më të mira të dhënia e kritikës së përgjithshme të kulturës për menaxhimin, fondacioneve. Në kushtet e një Ministrie që nuk ka ende godinë për Bibliotekën Kombëtare, Galerinë Kombëtare, me Teatrin Kombëtar në një godinë të sajuar, me Cirkun në ekzil dhe Muzeun Kombëtar në rikonstruksion, edhe ata që duket se po i prodhojnë ngjarjet, jo të kulturës.
“Në një nga rrethet, po thoshin që kemi një program me kalamaj të cilin e mbledhim ditën e shtunë. Dalim foto, bëjmë një postim edhe ky është muzeu. vesh, si fantazinë si analizën” , vijoi ai.
Dhe me 3 vite jetë, të promovuar si pothuaj një shpikje madhore, Jav Kulturore Ndërkombëtare, tani i bashkohen shportës së ngjarjeve që marrin buxhetin që kultura do t’i kishte zili, – për paradë-, siç tha ministri.
“Tani do më falni se ju do thoni që ky mori kot. Po gjejmë Javë Kulturore ndërkombëtare, një nismë e mirë.” 1 milion e gjysmë euro apo 2 milion euro, për të kënaqur shijet e 4 vetave që janë me mandat të përkohshëm” -tha Gonxhja.
Pyetja që mbetet është pse paratë janë harxhuar si janë harxhuar?
“Pse duhet të ketë një koncerti që shet bileta 100 euro buxheti me 500 mijë euro kur të mund të jetë aktivitete që kanë nevojë për shërbime”, tha mes tjerash.
Për Xhennet, Strategjia e Kulturës 2026-2030, duhet të zvogëlojë kulturën, të mbështesë fuqinë e artistëve dhe skenën e pavarur, të investojë në jetën kulturore dhe kombëtare, të krijojë kushte dinjitoze për artin si profesion e burim të qëndrueshëm jetese.