Nga Muhamed al-Ghazali
Çështja e moralit dhe pengesës morale nën barrën e dobësisë është një nga çështjet më të rëndësishme të çdo shoqërie dhe çdo kohe. Sepse, ashtu si një pallat madhështor nuk mund të ndërtohet pa themele të forta, shtylla dhe një strukturë mbështetëse, ashtu edhe një personalitet i madh njerëzor nuk mund të ndërtohet pa vlera dhe cilësi morale që frymëzojnë besim dhe siguri.
Kur shihni një shoqëri që ruan me kujdes rendin dhe rregullin, respekton kohën me saktësi, përballet me guxim me gabimet e veta, ndjen thellësisht të drejtat e të tjerëve, mbron me xhelozi dinjitetin e popullit të saj, tërhiqet shpejt kur kërcënohet rreziku dhe mbetet i përmbajtur dhe i qetë kur përballet me sfidën e lakmisë, i jep përparësi kënaqësisë së Zotit mbi kënaqësinë e njerëzve – kur shihni se këto cilësi janë të pranishme në një komb, dijeni se është në rrugën e tij drejt majës.
Muslimanët e gjeneratës së parë ishin pikërisht të tillë, modele morale që mishëronin nderin, sinqeritetin, pastërtinë dhe vetëmohimin. Kjo është arsyeja pse ata me të drejtë u bënë udhëheqësit e njerëzimit.
Nuk është çudi, sepse ata ishin rezultat i edukimit të një njeriu që Zoti e përshkroi me fjalët: “Vërtet, ju jeni në nivelin më të lartë të moralit.” (El-Kalem, 4.)
Ata ishin mishërimi i pjekurisë së lartë shpirtërore, kështu që njerëzit i ndoqën ata për të mësuar dhe për t’u frymëzuar.
Por sot, ne vrapojmë dhe pa frymë ndjekim kombet e tjera, por nuk i kapim ose nuk arrijmë nivelin e tyre, sepse vlera e moralit në sytë tanë është dobësuar dhe lidhja jonë me të është bërë e brishtë.
Morali nuk është thjesht fjalë ose ide abstrakte, ai është një kombinim i virtyteve të ndryshme dhe zakoneve fisnike me të cilat jetojnë popujt, ashtu siç jeton trupi falë organeve dhe gjëndrave të tij. Dhe kur këto virtyte konsumohen, kur ajo lidhje morale prishet, atëherë do të shihni në sjelljen e njerëzve – si në jetën publike ashtu edhe në atë private – atë që nuk ju bën aspak të lumtur, por shkakton ankth dhe turp.
Në shumë vende muslimane kam parë neglizhencë dhe vdekje në kryerjen e punës dhe detyrës; kam parë se si njerëzit i drejtohen vetëm interesave të tyre, duke harruar interesat e përgjithshme dhe të drejtat e përbashkëta.
Kam parë përhapjen e përtacisë dhe shpërdorimit të kotë të jetës. Gënjeshtra kur caktojnë takime, në dhënien e lajmeve, në përshkrimin e të tjerëve – dhe kjo është bërë një gjë e lehtë dhe e përhapur. Gjithashtu, kam vënë re se njerëzit duan atë që mendojnë se është e tyre pa masë, ndërsa me pakujdesi të madhe e shtyjnë ose e neglizhojnë plotësisht përmbushjen e detyrimeve të tyre.
Ata shpesh e lënë të papërfunduar atë që mund ta përfundojnë pa vështirësi, dhe mungon butësia në të folur dhe veprim; ka ashpërsi, ekzagjerim dhe hithtësi në diskutime dhe konflikte.
Me të gjitha këto, sjellja e mirë është reduktuar në forma të thjeshta të jashtme, pas të cilave qëndron hipokrizia dhe narcizmi, një narcizëm afër shirkut që është bërë pothuajse forma mbizotëruese e marrëdhënieve ndërpersonale. Pikërisht ky është motivi kryesor për luks të shfrenuar, për shfaqje të jashtme të detyruara, qoftë në gëzim apo në hidhërim.
Njerëzit e arsyeshëm dhe të mprehtë janë të bindur se janë politikanët dhe udhëheqësit arabë arsyeja kryesore për çdo triumf sionist të arritur në dekadat e fundit.
Udhëheqësit e shtetit sionist e pranojnë hapur: fitimi që arritën i tejkaloi ëndrrat dhe imagjinatën. Ata as nuk e planifikuan, as nuk u desh të mendonin me dinakëri mënyra për ta bërë të ndodhte. Ishte një dhuratë e dekadencës së botës arabe, një dhuratë e dobësisë morale dhe prishjes së vlerave. Ishte një plaçkë e luftës së “ftohtë” për armiqtë që dinë të përdorin një mundësi.
Dhe a ka një mundësi më të madhe sesa kur një udhëheqës musliman është skllav i veseve dhe pasioneve? Ishte, pa dyshim, një mundësi e artë për krijimin e shtetit sionist, i cili lindi në boshllëkun e lënë nga kolapsi ynë moral. Në humnerën ku muslimanët u bënë grupe të thyera, zemra të shqyera, të gozhduara në tokë dhe të tronditura nga pasionet.
Ne u themi lehtësisht të tjerëve: “Ferri është vendi i jobesimtarëve dhe idhujtarëve! Ata do të paguajnë për mohimin e Allahut dhe harresën e Tij!”
Por pyes veten – pse nuk i themi të njëjtën gjë vetes? A nuk i pret zjarri i ferrit edhe hipokritët – ata që bënë vepra jo për hir të kënaqësisë së Zotit, por duke dashur jetën në këtë, botën dhe shkëlqimin e saj?! Ata që luftuan me të gjitha forcat për famë, famë, para dhe prestigj, lidhja e të cilëve me ato dëshira ishte më e thellë dhe më e fortë se lidhja e idhujtarëve me statujat e tyre?!
Pse nuk i themi vetes: Të parët që do të hidhen në ferr janë njerëzit e besimit që shkëmbyen besimin dhe njohuritë fetare me interesat e ulëta të kësaj bote, dhe njerëzit e pasur e ata luftëtarë që dëshironin prestigj dhe pushtet, jo për kënaqësinë e Zotit.
