Nëna Mbretëresha tajlandeze Sirikit, e cila i solli shkëlqim ringjalljes së monarkisë pas luftës në vend dhe që herë pas here përzihej në politikë në vitet e mëvonshme, ka vdekur në moshën 93 vjeçe, njoftoi Byroja e Familjes Mbretërore Tajlandeze.
Pallati tha se ajo ishte shtruar në spital që nga viti 2019 për disa sëmundje dhe pati një infeksion në qarkullimin e gjakut më 17 tetor para se të ndërronte jetë vonë të premten.
Kryeministri tajlandez Anutin Charnvirakul fillimisht anuloi udhëtimin e tij në samitin e udhëheqësve të ASEAN në Malajzi për shkak të vdekjes së Nënës Mbretëreshë, por më vonë tha se do të udhëtonte për të marrë pjesë në ceremoninë që shënon armëpushimin me Kamboxhian, në të cilën pritet të marrë pjesë Presidenti i SHBA-së Donald Trump, shkruan Guardian.
Sirikit ka qenë jashtë vëmendjes së publikut që nga një goditje në tru në vitin 2012.
Burri i saj, Mbreti Bhumibol Adulyadej, ishte monarku më jetëgjatë i Tajlandës, me 70 vjet në fron, që nga viti 1946.
Ajo do të mbahet mend nga shumë njerëz në Tajlandë për punën e saj bamirëse dhe si një simbol i virtytit amëror. Vdekja e saj do të trajtohet me respekt në një vend ku kritika shtypet nga ligjet e zbatuara në mënyrë strikte, të cilat mbartin dënime të mundshme me burg për fyerjen e familjes mbretërore, madje edhe të atyre që kanë vdekur.
Kush ishte Sirikit?
E lindur në vitin 1932, vitin kur Tajlanda kaloi nga një monarki absolute në një monarki kushtetuese, Sirikit Kitiyakara ishte vajza e ambasadorit tajlandez në Francë dhe jetoi një jetë të pasur dhe të privilegjuar.
Ndërsa studionte muzikë dhe gjuhë në Paris, ajo u takua me Bhumibol, i cili kaloi një pjesë të fëmijërisë së tij në Zvicër.
“Ishte urrejtje në shikim të parë,” tha ajo në një dokumentar të BBC-së, duke shtuar: “Pastaj ishte dashuri.”
Çifti kaloi kohë së bashku në Paris dhe u fejuan në vitin 1949. Ata u martuan në Tajlandë një vit më vonë, kur ajo ishte 17 vjeçe.
Sirikit bashkëpunoi me stilistin francez Pierre Balmain për veshje mëndafshi tajlandeze, dhe duke mbështetur ruajtjen e praktikave tradicionale të endjes, asaj i njihet merita për rigjallërimin e industrisë së mëndafshit në Tajlandë.
Për më shumë se katër dekada, ajo udhëtoi shpesh me mbretin në fshatra të largëta tajlandeze, duke promovuar projekte zhvillimi për të varfrit ruralë, aktivitetet e të cilave u transmetuan çdo natë në programin televiziv Royal Bulletin.
Ajo shërbeu shkurtimisht si regjente në vitin 1956, kur burri i saj kaloi dy javë në një tempull, duke studiuar për t’u bërë murg budist në një ceremoni tradicionale tajlandeze të shugurimit.
Në vitin 1976, ditëlindja e saj, 12 gusht, u bë Dita e Nënës dhe një festë kombëtare në Tajlandë.
Djali i saj i vetëm, tani Mbreti Maha Vajiralongkorn, i njohur edhe si Rama X, pasoi Bhumibol pas vdekjes së tij në vitin 2016, dhe pas kurorëzimit të tij në vitin 2019, titulli zyrtar i Sirikit u bë Nëna Mbretëreshë.
Zyrtarisht, monarkia është mbi politikën në Tajlandë, historia moderne e së cilës është shënuar nga grushte shteti dhe qeveri të paqëndrueshme. Megjithatë, herë pas here, anëtarët e familjes mbretërore, përfshirë Sirikit, kanë ndërhyrë ose kanë ndërmarrë veprime që shihen si politike.
Në vitin 1998, ajo përdori fjalimin e saj të ditëlindjes për t’u bërë thirrje tajlandezëve të bashkoheshin dhe të mbështesnin kryeministrin e atëhershëm, Chuan Leekpai, duke i dhënë një goditje të rëndë planit të opozitës për të mbajtur një votë mosbesimi me shpresën për të shkaktuar zgjedhje të reja.
Më vonë ajo u lidh me një lëvizje politike, Aleancën Popullore për Demokraci (PAD) monarkiste, protestat e së cilës rrëzuan qeveritë e udhëhequra nga ose aleate me Thaksin Shinawatra.
Në vitin 2008, Sirikit mori pjesë në funeralin e një protestuesi të PAD-it, i cili vdiq në përleshjet me policinë, duke nënkuptuar mbështetjen mbretërore për fushatën që ndihmoi në rrëzimin e qeverisë pro-Thaksin një vit më parë. /tesheshi.com/