Demenca është një gjendje neurodegjenerative që dëmton në mënyrë progresive funksionin kognitiv, duke ndikuar në kujtesën, gjuhën dhe aftësinë e arsyetimit.
Edhe pse shkaqet janë shumëfaktorale, ushqimi luan një rol themelor në parandalimin dhe përparimin e kësaj patologjie. Në fakt, ka disa ushqime që mund të rrisin rrezikun e demencës duke kontribuar në inflamacionin e trurit, stresin oksidativ dhe akumulimin e pllakave beta-amiloide, të lidhura me Alzheimer.
Sheqerna të rafinuara dhe karbohidrate
Konsumimi i lartë i sheqernave të thjeshta dhe karbohidrateve të rafinuara si buka e bardhë, makaronat jo integrale, ëmbëlsirat dhe pijet me sheqer është lidhur me një rrezik në rritje të demencës. Këto ushqime shkaktojnë rritje të sheqerit në gjak që, me kalimin e kohës, mund të çojnë në rezistencë ndaj insulinës dhe diabetit të tipit 2, një gjendje e lidhur fort me rënien njohëse. Për më tepër, sheqeri i tepërt mund të dëmtojë enët e gjakut në tru dhe të rrisë inflamacionin në tru.
Trans Yndyrnat dhe Vajrat e Hidrogjenizuar
Të gjetura në ushqimet e përpunuara si ushqimet e paketuara, margarinat, ushqimet e skuqura dhe produktet e pjekura ultra të përpunuara, yndyrnat trans janë shumë të dëmshme për trurin. Këto yndyrna rrisin inflamacionin dhe rrezikun e formimit të pllakave amiloide, të cilat janë një shenjë dalluese e sëmundjes Alzheimer. Disa studime kanë treguar se konsumi i lartë i yndyrave trans është i lidhur me rënie të përshpejtuar njohëse.
Ushqime ultra të përpunuara dhe ushqime të shpejta
Ushqime të tilla si patate të skuqura, ushqime të kripura, ushqime të gatuara paraprakisht dhe ushqime të gatshme shpesh përmbajnë konservues, aditivë artificialë dhe natrium të tepërt, të cilat mund të rrisin rrezikun e problemeve kardiovaskulare dhe presionit të lartë të gjakut. Hipertensioni, nga ana tjetër, është një faktor rreziku për demencën, pasi zvogëlon furnizimin me gjak në tru dhe nxit mikro-çarje në tru.
Pijet e tepërta alkoolike
Konsumimi i tepërt dhe i zgjatur i alkoolit mund të shkaktojë dëmtim të neuroneve dhe atrofi të trurit. Alkooli ndërhyn në komunikimin midis qelizave të trurit dhe përshpejton rënien njohëse. Përveç kësaj, është lidhur me një rrezik në rritje të demencës së lidhur me alkoolin, një formë e përkeqësimit mendor për shkak të neurotoksicitetit të etanolit.
Mishi i kuq dhe mishi i përpunuar
Konsumimi i shpeshtë i mishit të kuq dhe mishit të përpunuar si, salçiçet dhe proshuta është shoqëruar me një rrezik më të lartë të demencës. Këto ushqime përmbajnë nitrate dhe ngjyrues, të cilat mund të nxisin inflamacionin dhe dëmtimin e enëve të gjakut në tru. Për më tepër, përmbajtja e lartë e yndyrës së ngopur mund të kontribuojë në akumulimin e kolesterolit dhe formimin e pllakave arteriale, duke kompromentuar rrjedhjen e gjakut në tru.
Pije të gazuara dhe pije energjike
Pijet me sheqer, duke përfshirë pijet joalkoolike dhe lëngjet e frutave të përpunuara, nxisin rezistencën ndaj insulinës dhe rrisin rrezikun e diabetit të tipit 2, një gjendje e lidhur ngushtë me rënien njohëse. Pijet energjike, të cilat janë të larta në kafeinë dhe sheqer, mund të kenë efekte negative në presionin e gjakut dhe shëndetin kardiovaskular, gjë që mund të ndikojë në tru.
Kripë e tepërt
Konsumimi i tepërt i kripës është i lidhur me presionin e lartë të gjakut, i cili nga ana tjetër mund të rrisë rrezikun e demencës vaskulare. Ushqimet që janë veçanërisht të larta në kripë përfshijnë ushqime të paketuara, ushqime të kripura, supa të konservuara dhe salca industriale.
Për të mbrojtur trurin tuaj dhe për të zvogëluar rrezikun e demencës, është një ide e mirë të hani një dietë të pasur me antioksidantë, yndyrna të shëndetshme dhe fibra, të tilla si dieta mesdhetare ose dieta MIND, e cila është zhvilluar posaçërisht për shëndetin kognitiv. Disa ushqime të dobishme përfshijnë fruta dhe perime të pasura me antioksidantë, arrat dhe farat si burim i omega-3, peshk me vaj, vaj ulliri ekstra të virgjër, bishtajore dhe drithëra.
Shmangia e ushqimeve ultra të përpunuara dhe kufizimi i marrjes së sheqernave dhe yndyrave trans mund të bëjë një ndryshim të madh në parandalimin e rënies njohëse dhe demencës.
